Emerytura wojskowa a służba w WOT po odejściu z wojska

Rodzaj świadczenia i dodatkowego dochodu

W tej sprawie trzeba rozdzielić trzy różne kwestie: prawo do już przyznanej emerytury wojskowej, status żołnierza WOT oraz ewentualne inne zarobki osiągane po odejściu z zawodowej służby. Emerytura wojskowa jest świadczeniem z systemu zaopatrzeniowego i wypłaca ją wojskowy organ emerytalny. Pełnienie terytorialnej służby wojskowej nie zmienia jej automatycznie w świadczenie z ZUS.

Jeżeli wątpliwość dotyczy samego nabycia prawa do emerytury oraz różnic wynikających z daty rozpoczęcia zawodowej służby, odrębnie omawiamy emeryturę po 15 lub 25 latach. Tutaj punktem wyjścia jest sytuacja osoby, która ma już ustalone prawo do emerytury wojskowej i po odejściu ze służby zawodowej wstępuje do WOT.

WOT nie jest powrotem do zawodowej służby wojskowej

Art. 39a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych przewiduje zawieszenie prawa do emerytury w razie ponownego powołania emeryta do zawodowej służby wojskowej albo przyjęcia do wskazanych w tym przepisie służb mundurowych. Terytorialna służba wojskowa nie jest zawodową służbą wojskową, dlatego samo pełnienie służby w WOT nie mieści się w tej podstawie zawieszenia.

Jeszcze ważniejszy dla rozliczeń jest art. 40 ust. 5 tej ustawy. Stanowi on, że do przychodu mogącego wpływać na wysokość wojskowej emerytury nie wlicza się uposażeń i innych należności pieniężnych otrzymywanych z tytułu pełnienia niezawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że wynagrodzenia należne z WOT trzeba odróżniać od wynagrodzenia z etatu, umowy zlecenia czy przychodu z działalności gospodarczej.

Czy WOT może później zwiększyć emeryturę?

Tak, ale nie automatycznie i nie w każdej sytuacji. Ustawa przewiduje możliwość doliczenia do wysługi emerytalnej okresu pełnienia czynnej służby wojskowej z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej oraz terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie. Warunkiem jest to, aby emerytura wynosiła mniej niż 75% podstawy jej wymiaru, a ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek złożony nie wcześniej niż po zakończeniu tej służby.

Sposób zwiększenia zależy od reżimu, według którego ustalono emeryturę. W przypadku art. 15c wzrost wynosi 2,6% podstawy wymiaru za rok podlegającej doliczeniu służby, a w przypadku art. 18g – 3% podstawy wymiaru za rok; przy okresie krótszym niż rok wskaźnik przelicza się proporcjonalnie za każdy dzień. Przed złożeniem wniosku trzeba więc sprawdzić decyzję emerytalną, właściwy reżim prawny oraz dokumentację przebiegu WOT.

ZUS, podatki i limity dodatkowego przychodu

Przepisy o emeryturach wojskowych odsyłają w zakresie zmniejszania świadczenia do części zasad z ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie oznacza to jednak, że wojskową emeryturę rozlicza ZUS. Właściwy pozostaje wojskowy organ emerytalny, a progi 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia są jedynie punktem odniesienia dla przychodów, które ustawa każe uwzględnić.

Jeżeli uwzględniany przychód przekracza 70%, ale nie przekracza 130% przeciętnego wynagrodzenia, emerytura wojskowa podlega zmniejszeniu według zasad wskazanych w art. 40 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, przy czym zmniejszenie nie może przekroczyć 25% wysokości emerytury. Po przekroczeniu 130% przeciętnego wynagrodzenia emerytura wojskowa jest zmniejszana o 25% jej wysokości. Tych zasad nie stosuje się m.in. do osoby, której emerytura stanowi 75% podstawy wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą.

Pieniądze z WOT nie są jednak doliczane do tego przychodu. Jeżeli emeryt oprócz WOT pracuje cywilnie, prowadzi działalność lub osiąga inny przychód objęty art. 40 ust. 1, ocenia się właśnie ten dodatkowy przychód, bez dodawania uposażeń i innych należności z niezawodowej służby wojskowej.

Na dzień 30 sierpnia 2026 r. obowiązują progi 6694,10 zł i 12 431,80 zł. Kwoty 6463,20 zł i 12 003,10 zł zostały już ogłoszone, ale zaczną obowiązywać dopiero 1 września 2026 r. Przy ocenie konkretnego miesiąca trzeba stosować progi właściwe dla tego miesiąca.

Okres	70% przeciętnego wynagrodzenia	130% przeciętnego wynagrodzenia
1 czerwca – 31 sierpnia 2026 r.	6694,10 zł	12 431,80 zł
1 września – 30 listopada 2026 r.	6463,20 zł	12 003,10 zł

Czy świadczenia z WOT są opodatkowane PIT?

Ustawa o PIT zwalnia od podatku świadczenia otrzymywane z tytułu odbywania lub pełnienia służby wojskowej innej niż zawodowa, przyznane na podstawie odrębnych przepisów; wyjątek dotyczy uposażeń żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. WOT jest inną niż zawodowa formą służby wojskowej, dlatego świadczenia wypłacane z tytułu tej służby korzystają co do zasady z tego zwolnienia. Jest to jednak odrębna kwestia od opodatkowania samej emerytury wojskowej lub innych cywilnych dochodów.

Jeżeli po odejściu ze służby powstają również okresy ubezpieczenia w systemie powszechnym, odrębnej analizy wymaga emerytura wojskowa i świadczenie ZUS. Sama służba w WOT nie rozstrzyga jeszcze, czy w przyszłości będą spełnione warunki do dwóch świadczeń.

Obowiązki informacyjne wobec Wojskowego Biura Emerytalnego

Art. 40a ustawy zaopatrzeniowej nakłada na osobę uprawnioną obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego o podjęciu działalności, o której mowa w art. 104 ust. 1–4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, o wysokości osiąganego z tego tytułu przychodu oraz o zmianach mających wpływ na świadczenie. Pojęcie użyte w art. 104 obejmuje także służbę, w tym czynną służbę wojskową. Dlatego po rozpoczęciu WOT należy poinformować właściwe WBE o tej okoliczności, wskazując, że chodzi o terytorialną, a więc niezawodową służbę wojskową.

Jednocześnie w informacji warto wyraźnie rozdzielić należności z WOT od innych przychodów. Art. 40 ust. 5 pozostaje tu przepisem szczególnym: uposażeń i innych należności z niezawodowej służby wojskowej nie wlicza się do przychodu powodującego zmniejszenie emerytury. Jeżeli emeryt ma także etat, zlecenie, działalność gospodarczą lub inny przychód objęty art. 40 ust. 1, jego wysokość i późniejsze zmiany trzeba zgłaszać niezależnie od WOT.

Po zakończeniu roku art. 40b przewiduje dodatkowo obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego do końca pierwszego kwartału następnego roku o łącznej kwocie przychodu z art. 40 ust. 1 osiągniętego w roku poprzednim. W tym rocznym rozliczeniu nie należy powiększać przychodu limitowego o należności z WOT wyłączone na podstawie art. 40 ust. 5.

Rozliczenie emerytury i najczęstsze błędy

Wojskowy organ emerytalny rozlicza przychód po zakończeniu roku kalendarzowego w stosunku rocznym albo – na wniosek osoby uprawnionej – miesięcznym. Dlatego samo porównanie jednego przelewu z jednym progiem nie zawsze wystarcza do ostatecznego rozliczenia. Znaczenie mają rodzaj przychodu, miesiące jego uzyskiwania, właściwe w danym okresie progi oraz ewentualne zastosowanie wyjątku dla emerytury stanowiącej 75% podstawy wymiaru.

Najczęstszy błąd polega na dodawaniu wynagrodzenia z WOT do przychodu z pracy cywilnej i porównywaniu całej sumy z progiem 70% lub 130%. Przepis wyraźnie nakazuje wyłączyć uposażenia i inne należności z niezawodowej służby wojskowej. Odwrotnym błędem jest założenie, że skoro WOT jest neutralny dla limitu, to wszystkie inne zarobki emeryta również pozostają bez znaczenia.

Trzeba też uważać na dochody spoza Polski. Sam fakt uzyskania ich za granicą nie pozwala ich automatycznie pominąć przy analizie limitów. Jeżeli taka sytuacja występuje obok WOT, pomocny będzie odrębny materiał o zagranicznych dochodach emeryta wojskowego.

FAQ

Czy samo powołanie do WOT zawiesza emeryturę wojskową?

Nie na podstawie art. 39a ustawy zaopatrzeniowej. Ten przepis przewiduje zawieszenie w razie ponownego powołania do zawodowej służby wojskowej albo przyjęcia do wymienionych w nim służb. Terytorialna służba wojskowa jest inną formą służby. Trzeba jednak odrębnie rozliczyć ewentualne inne przychody emeryta.

Czy dodatek za gotowość bojową i uposażenie za służbę w WOT wchodzą do limitu dorabiania?

Co do zasady nie. Art. 40 ust. 5 wyłącza z przychodu uwzględnianego przy zmniejszaniu emerytury zarówno uposażenia, jak i inne należności pieniężne otrzymywane z tytułu pełnienia niezawodowej służby wojskowej. WOT mieści się w tej kategorii.

Czy emeryt wojskowy w WOT musi zgłosić służbę do WBE?

Taką informację należy przekazać właściwemu wojskowemu organowi emerytalnemu. Art. 40a odsyła do działalności z art. 104 ust. 1–4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a przepisy te obejmują również służbę. W zgłoszeniu trzeba jasno wskazać, że jest to niezawodowa terytorialna służba wojskowa, której należności są wyłączone z przychodu limitowego.

Do kiedy trzeba rozliczyć inne przychody z poprzedniego roku?

Osoba pobierająca wojskową emeryturę objętą zasadami art. 40b ma do końca pierwszego kwartału następnego roku zawiadomić wojskowy organ emerytalny o łącznej kwocie przychodu z art. 40 ust. 1 osiągniętego w roku poprzednim. Jeżeli oprócz WOT nie było takiego przychodu, same należności z niezawodowej służby wojskowej nie są do tej kwoty doliczane.

Czy służba w WOT może podwyższyć emeryturę wojskową?

Może, jeżeli spełnione są warunki art. 15c albo art. 18g ustawy zaopatrzeniowej. Emerytura musi wynosić mniej niż 75% podstawy wymiaru, a doliczenie następuje na wniosek złożony nie wcześniej niż po zakończeniu służby. Ustawa wyłącza z doliczenia terytorialną służbę wojskową pełnioną dyspozycyjnie, dlatego znaczenie ma dokumentacja okresu służby podlegającego zaliczeniu.

Źródła

• Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 305 z późn. zm., w szczególności art. 15c, art. 18g oraz art. 39a–40b.
• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 825 z późn. zm., w zakresie terytorialnej służby wojskowej i należności żołnierzy.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., w szczególności art. 104.
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 592, w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 15.
• Komunikat Prezesa ZUS z dnia 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za I kwartał 2026 r., M.P. z 2026 r. poz. 499.
• Komunikat Prezesa ZUS z dnia 18 sierpnia 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za II kwartał 2026 r., M.P. z 2026 r. poz. 839.