Padaczka a kwalifikacja wojskowa – jaka kategoria i jakie dokumenty?

Przy kwalifikacji wojskowej nie wystarcza samo stwierdzenie, że ktoś choruje albo chorował na padaczkę. Komisja musi ustalić aktualny stan zdrowia, prawidłowe rozpoznanie oraz przebieg schorzenia i na tej podstawie zastosować właściwą pozycję wykazu chorób.

W przypadku padaczki szczególnie istotna jest częstotliwość napadów, przebieg leczenia oraz to, czy rozpoznanie jest potwierdzone przez neurologa i dokumentację z dotychczasowego leczenia. Dlatego osoba chorująca na padaczkę nie powinna ograniczać się do ustnego poinformowania komisji o chorobie.

Jak komisja ocenia schorzenie

Podstawą kwalifikacji jest ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny oraz przepisy wykonawcze dotyczące orzekania o zdolności do służby wojskowej. Osoby stawiające się do kwalifikacji wojskowej należą do grupy I wskazanej w wykazie chorób i ułomności stosowanym przy orzekaniu.

W odniesieniu do padaczki § 65 wykazu rozróżnia między innymi:

• padaczkę z rzadko występującymi napadami – dla grupy I przewidziana jest kategoria D,
• padaczkę z częstymi napadami – dla grupy I przewidziana jest kategoria E.

Przepisy nie podają prostego przelicznika, zgodnie z którym np. określona liczba napadów w roku automatycznie oznacza napady częste. Komisja powinna więc ocenić konkretny przebieg choroby na podstawie badania i dokumentacji. Znaczenie mogą mieć między innymi daty ostatnich napadów, ich charakter, częstotliwość, leczenie farmakologiczne, zmiany terapii, hospitalizacje oraz aktualna ocena neurologiczna.

Nie należy także utożsamiać każdego omdlenia albo jednorazowej utraty świadomości z padaczką. W wykazie odrębnie wymieniono napadowe zaburzenia świadomości o nieustalonej etiologii. Jeżeli rozpoznanie padaczki nie jest potwierdzone, komisja powinna oceniać rzeczywiście ustalony stan medyczny, a nie zakładać istnienie choroby wyłącznie na podstawie pojedynczego incydentu.

Jeżeli przedstawione informacje nie pozwalają na prawidłową ocenę stanu zdrowia, możliwe jest skierowanie na odpowiednie badania specjalistyczne, a w uzasadnionych przypadkach także dalsza diagnostyka potrzebna do wydania orzeczenia.

Jakie dokumenty medyczne przygotować

Osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej ma obowiązek przedstawić komisji posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych przeprowadzonych w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień kwalifikacji. W przypadku padaczki dokumentacja jest szczególnie ważna, ponieważ pozwala wykazać rzeczywistą historię i aktualny przebieg choroby.

Warto przygotować przede wszystkim:

• aktualne zaświadczenie lub informację od neurologa z rozpoznaniem i opisem przebiegu padaczki,
• dokumentację z poradni neurologicznej,
• karty informacyjne z leczenia szpitalnego, jeżeli hospitalizacje miały związek z napadami lub diagnostyką neurologiczną,
• wyniki EEG, jeżeli badanie było wykonywane,
• wyniki rezonansu magnetycznego, tomografii lub innych badań neurologicznych, jeśli wykonano je w toku diagnostyki,
• informacje o aktualnie przyjmowanych lekach przeciwpadaczkowych i zmianach leczenia,
• dokumenty pozwalające ustalić, kiedy wystąpił ostatni napad oraz jak często napady występowały w ostatnim okresie.

Nie oznacza to, że każda osoba musi przed kwalifikacją samodzielnie wykonywać komplet nowych badań EEG czy obrazowych. Należy przede wszystkim zebrać dokumentację, którą już się posiada, oraz aktualne informacje od lekarza prowadzącego. Szczególne znaczenie mają wyniki badań specjalistycznych z ostatnich 12 miesięcy.

Szerzej kwestie przygotowania dokumentów opisujemy w poradniku dotyczącym badań na kwalifikację wojskową.

Możliwe kategorie i ograniczenia

Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje kategorie A, B, D i E. W przypadku prawidłowo rozpoznanej padaczki kluczowe są jednak kategorie wskazane bezpośrednio w § 65 wykazu chorób.

Kategoria D oznacza niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. W wykazie kategoria D została przewidziana dla osoby z grupy I, u której występuje padaczka z rzadko występującymi napadami.

Kategoria E oznacza trwałą i całkowitą niezdolność do służby wojskowej zarówno w czasie pokoju, jak i w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny. W przypadku grupy I wykaz przewiduje ją dla padaczki z częstymi napadami.

Kategoria B jest kategorią czasowej niezdolności do służby wojskowej i dotyczy stanów, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby w czasie pokoju. W aktualnej pozycji wykazu dotyczącej samej padaczki nie przewidziano jednak kategorii B – padaczka z rzadkimi napadami została przypisana do D, a z częstymi do E.

Dlatego sama informacja, że napady od pewnego czasu nie występują, nie pozwala automatycznie zakładać kategorii A albo B. Komisja musi ustalić, czy rozpoznanie padaczki nadal jest aktualne i jaki jest jej rzeczywisty przebieg. Długi okres bez napadów, skuteczne leczenie czy zakończenie terapii są istotnymi faktami medycznymi, ale powinny być udokumentowane i ocenione w ramach konkretnego przypadku.

Odwołanie i ponowne badanie

Orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej powinno zostać doręczone osobie stawiającej się do kwalifikacji wraz z uzasadnieniem. Jeżeli osoba badana nie zgadza się z ustaloną kategorią, może wnieść odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.

Odwołanie kieruje się do właściwej wojewódzkiej komisji lekarskiej za pośrednictwem powiatowej komisji lekarskiej, która wydała kwestionowane orzeczenie. Nie warto czekać do końca terminu, szczególnie jeżeli trzeba jeszcze uzyskać aktualne zaświadczenie od neurologa lub kopię dokumentacji medycznej.

W odwołaniu warto wskazać:

• dane osoby odwołującej się,
• oznaczenie orzeczenia, którego dotyczy odwołanie,
• jakiej kategorii lub jakiego ustalenia osoba nie akceptuje,
• dlaczego ocena komisji jest nieprawidłowa,
• które dokumenty lub okoliczności medyczne nie zostały uwzględnione albo zostały błędnie ocenione,
• czego osoba oczekuje w postępowaniu odwoławczym,
• nową dokumentację medyczną, jeżeli ma znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Przy padaczce szczególnie użyteczne może być zaświadczenie neurologa określające rozpoznanie, przebieg choroby, datę ostatniego napadu, częstotliwość napadów, sposób leczenia oraz aktualny stan pacjenta. Samo stwierdzenie w odwołaniu, że osoba czuje się zdrowa, zwykle będzie miało mniejszą wartość niż konkretna dokumentacja medyczna.

Postępowanie odwoławcze może prowadzić do ponownej oceny stanu zdrowia. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego orzeczenia, mogą zostać wykorzystane dalsze badania lub konsultacje specjalistyczne. Nie oznacza to jednak, że każde odwołanie automatycznie prowadzi do zmiany kategorii – decydują ustalenia medyczne i prawidłowe zastosowanie przepisów.

Procedurę i praktyczne elementy pisma szerzej opisuje poradnik dotyczący zmiany kategorii po odwołaniu.

Jeżeli problem nie polega na błędzie komisji w dniu kwalifikacji, lecz na późniejszej istotnej zmianie stanu zdrowia, właściwa procedura może być inna. Zasady postępowania w takich przypadkach omawiamy osobno w artykule choroba a zmiana kategorii.

Jeżeli 14-dniowy termin na odwołanie już upłynął, nie należy zakładać, że zwykłe odwołanie zostanie rozpoznane tak samo jak wniesione w terminie. W szczególnych sytuacjach może być konieczne rozważenie innych środków proceduralnych, w tym możliwości przywrócenia terminu, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Wymaga to jednak oceny konkretnego przypadku.

FAQ

Czy padaczka automatycznie oznacza kategorię E?

Nie. Aktualny wykaz rozróżnia padaczkę z rzadko występującymi napadami, dla której w grupie I wskazano kategorię D, oraz padaczkę z częstymi napadami, dla której wskazano kategorię E. Komisja musi więc ustalić rzeczywisty przebieg choroby.

Ile napadów oznacza padaczkę z częstymi napadami?

Przepisy nie wskazują sztywnej liczby napadów miesięcznie lub rocznie, która automatycznie rozstrzyga o zakwalifikowaniu padaczki jako częstej. Ocena powinna wynikać z przebiegu choroby i dokumentacji medycznej.

Czy jeśli od kilku lat nie mam napadów, dostanę kategorię A?

Nie można tego przesądzić wyłącznie na podstawie okresu bez napadów. Jeżeli wcześniej rozpoznano padaczkę, komisja powinna ocenić aktualność rozpoznania, przebieg leczenia i dokumentację neurologiczną. Sam brak napadów przez określony czas nie daje automatycznie prawa do konkretnej kategorii.

Czy muszę przynieść wynik EEG?

Jeżeli EEG było wykonywane, warto przedstawić jego wynik, szczególnie gdy jest aktualny. Obowiązek dotyczy posiadanej dokumentacji medycznej, w tym wyników badań specjalistycznych z ostatnich 12 miesięcy. Nie oznacza to automatycznie obowiązku wykonania EEG na własną rękę tuż przed kwalifikacją.

Czy komisja może skierować mnie na dodatkowe badania?

Tak. Jeżeli stan zdrowia nie może zostać prawidłowo oceniony na podstawie badania i przedstawionej dokumentacji, przepisy pozwalają korzystać z badań specjalistycznych, w tym w razie potrzeby z dalszej diagnostyki lub obserwacji.

Ile mam czasu na odwołanie od kategorii wojskowej?

Od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie.

Co dołączyć do odwołania w sprawie padaczki?

Największe znaczenie ma dokumentacja odnosząca się do kwestii spornej: aktualna opinia neurologa, dokumentacja leczenia, informacje o datach i częstotliwości napadów, wyniki badań oraz dokumenty dotyczące przyjmowanych leków. Warto wyraźnie wskazać, którego ustalenia komisji dokumenty te dotyczą.

Czy po późniejszej poprawie albo pogorszeniu zdrowia można ponownie ocenić kategorię?

W określonych przypadkach przepisy pozwalają na ponowną ocenę zdolności do służby, ale tryb zależy między innymi od posiadanej kategorii i przyczyny zmiany. Nie należy utożsamiać takiego postępowania z 14-dniowym odwołaniem od świeżo otrzymanego orzeczenia.

Podsumowanie

Przy potwierdzonej padaczce najważniejsze jest ustalenie jej rzeczywistego przebiegu. Obowiązujący wykaz przewiduje dla osoby stawiającej się do kwalifikacji kategorię D przy padaczce z rzadkimi napadami oraz kategorię E przy padaczce z częstymi napadami. Przepisy nie określają przy tym sztywnej liczby napadów rozdzielającej obie sytuacje.

Przed kwalifikacją warto zebrać pełną dokumentację neurologiczną, zwłaszcza aktualne informacje o rozpoznaniu, leczeniu i częstotliwości napadów oraz posiadane wyniki badań specjalistycznych z ostatnich 12 miesięcy. Jeżeli orzeczenie nie odpowiada udokumentowanemu stanowi zdrowia, termin na odwołanie wynosi 14 dni od jego doręczenia.

Źródła

• ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 58, art. 62 i art. 64 – tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 825 z późniejszymi zmianami,
• rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach – Dz.U. z 2024 r. poz. 466 ze zmianami, w tym Dz.U. z 2025 r. poz. 887, w szczególności § 65 wykazu chorób i ułomności,
• rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 lutego 2023 r. w sprawie kwalifikacji wojskowej – tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 624,
• przepisy dotyczące komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2025 r. poz. 1239.