Emerytura wojskowa a umowa zlecenia – limity i rozliczenie

Najważniejsze jest rozdzielenie trzech kwestii: składek od samej umowy zlecenia, podatku dochodowego oraz wpływu dodatkowego przychodu na wysokość wojskowego świadczenia. To, że zleceniodawca prawidłowo rozlicza ZUS i PIT, nie zastępuje obowiązków emeryta wobec wojskowego organu emerytalnego.

Wysokość ograniczenia zależy przede wszystkim od treści decyzji emerytalnej i wysokości przychodu osiąganego z działalności objętej zasadami art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dlatego przed podpisaniem zlecenia warto sprawdzić procent podstawy wymiaru emerytury, przewidywane wynagrodzenie oraz to, czy emeryt ma równolegle inne tytuły do ubezpieczeń.

Rodzaj świadczenia i dodatkowego dochodu

Emerytura wojskowa jest świadczeniem z systemu zaopatrzeniowego, natomiast umowa zlecenia jest cywilnoprawnym tytułem do wykonywania odpłatnej pracy. Sam fakt pobierania emerytury wojskowej nie zabrania zawarcia zlecenia. Problem pojawia się dopiero przy ustalaniu, czy i o ile przychód z tej działalności wpływa na wypłatę emerytury.

Podstawę stanowi art. 40 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Przepis odsyła w zakresie zasad zmniejszania do części regulacji art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale jednocześnie wprowadza własne reguły dla świadczeń wojskowych. Dlatego nie należy automatycznie przenosić na emeryturę wojskową zasad dotyczących zwykłej emerytury z ZUS.

Kluczowy wyjątek dotyczy osoby, której emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. W takim przypadku art. 40 ust. 4 wyłącza stosowanie zmniejszeń przewidzianych w ust. 1 i 3. Jeżeli decyzja emerytalna wskazuje niższy procent, trzeba sprawdzać limity przychodu.

Samo osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie jest w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy wskazane jako przesłanka wyłączająca art. 40. W przypadku emerytury wojskowej bezpieczniej więc opierać ocenę na treści decyzji i szczególnych przepisach wojskowych, a nie na zasadach dotyczących emerytur wypłacanych przez ZUS.

Jeżeli potrzebujesz ustalić, z jakiego modelu wysługi wynika Twoje świadczenie, osobno opisujemy emeryturę po 15 lub 25 latach. W tym artykule koncentrujemy się wyłącznie na skutkach umowy zlecenia.

ZUS, podatki i limity

Składki ZUS od zlecenia. Jeżeli emeryt wykonuje typową umowę zlecenia i nie ma innego tytułu, który zmienia zasady zbiegu ubezpieczeń, zlecenie co do zasady rodzi obowiązek ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego, a ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Zleceniodawca jako płatnik powinien ustalić właściwy zakres ubezpieczeń i dokonać zgłoszeń do ZUS.

Jeżeli emeryt ma jednocześnie etat, drugie zlecenie, działalność gospodarczą albo inny tytuł ubezpieczeniowy, zasady mogą się zmienić. Trzeba poinformować zleceniodawcę o innych tytułach do ubezpieczeń. Co ważne, dla limitów emerytalnych nie należy zakładać, że brak obowiązkowych składek z konkretnego zlecenia automatycznie oznacza brak przychodu do rozliczenia: art. 104 ust. 4 ustawy FUS obejmuje także określone sytuacje, w których osoba jest wyłączona z obowiązku ubezpieczenia ze względu na inny tytuł.

Okresy cywilnego ubezpieczenia mogą mieć znaczenie dla uprawnień w systemie powszechnym. Szerszą kwestię łączenia dwóch systemów omawia artykuł emerytura wojskowa i świadczenie ZUS.

Limity przychodu. Na dzień 13 sierpnia 2026 r. obowiązują kwoty ogłoszone przez Prezesa ZUS dla okresu od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r.:

• do 6694,10 zł miesięcznie – przychód nie przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia i co do zasady nie powoduje zmniejszenia świadczenia podlegającego limitom;
• powyżej 6694,10 zł do 12 431,80 zł miesięcznie – emerytura może zostać zmniejszona o kwotę przekroczenia dolnego progu, z uwzględnieniem maksymalnej kwoty zmniejszenia przewidzianej dla emerytury oraz dodatkowego wojskowego limitu, zgodnie z którym zmniejszenie nie może przekroczyć 25% wysokości emerytury;
• powyżej 12 431,80 zł miesięcznie – na podstawie art. 40 ust. 3 emerytura wojskowa ulega co do zasady zmniejszeniu o 25% jej wysokości, zamiast zawieszenia z powodu samego przekroczenia progu.

Od 1 marca 2026 r. maksymalna kwota zmniejszenia emerytury wynikająca z zasad art. 104 ustawy FUS wynosi 989,41 zł miesięcznie. W przypadku emerytury wojskowej w przedziale między 70% a 130% trzeba dodatkowo pamiętać o limicie 25% wysokości konkretnego świadczenia. Jeżeli 25% emerytury jest kwotą niższą, ten wojskowy limit ma praktyczne znaczenie.

Progi 70% i 130% zmieniają się co kwartał. Kwoty 6694,10 zł i 12 431,80 zł są zatem właściwe dla czerwca, lipca i sierpnia 2026 r.; przy rozliczaniu innego miesiąca trzeba zastosować limit obowiązujący właśnie wtedy. Do porównania nie służy kwota wypłacona „na rękę”, lecz przychód ustalany według zasad właściwych dla art. 104.

Podatek dochodowy. Emerytura i wynagrodzenie ze zlecenia opodatkowane według skali łączą się w rocznym rozliczeniu PIT. W 2026 r. skala wynosi 12% do 120 000 zł podstawy opodatkowania oraz 32% od nadwyżki ponad ten próg. Kwota wolna 30 000 zł jest jedna dla łącznych dochodów opodatkowanych skalą, dlatego przy kilku płatnikach warto sprawdzić, jak stosowana jest miesięczna kwota zmniejszająca podatek. W przeciwnym razie po zakończeniu roku może pojawić się dopłata podatku.

Obowiązki informacyjne

Art. 40a ustawy wojskowej nakłada na osobę uprawnioną obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego o podjęciu działalności objętej art. 104 ust. 1–4 ustawy FUS, o wysokości osiąganego z niej przychodu oraz o każdej zmianie jego wysokości i innych okolicznościach mogących wpływać na świadczenie. Odpowiedni obowiązek spoczywa również na zleceniodawcy, ale nie zwalnia to emeryta z własnego zawiadomienia.

Zawiadomienie należy skierować do wojskowego organu emerytalnego wypłacającego świadczenie, czyli w praktyce do właściwego Wojskowego Biura Emerytalnego wskazanego w dokumentacji emerytalnej. Ustawa nie ustanawia odrębnego terminu wyrażonego liczbą dni od zawarcia zlecenia, dlatego bezpiecznym rozwiązaniem jest przekazanie informacji niezwłocznie po podjęciu działalności i aktualizowanie jej po zmianie wysokości przychodu.

W zawiadomieniu warto podać co najmniej dane identyfikujące emeryta i świadczenie, datę rozpoczęcia zlecenia, nazwę zleceniodawcy, tytuł uzyskiwanego przychodu oraz przewidywaną albo już znaną wysokość wynagrodzenia. Jeżeli WBE zażąda dokumentu potwierdzającego przychód, należy przedstawić zaświadczenie płatnika lub inne dokumenty pozwalające zweryfikować kwotę.

Rozliczenie i najczęstsze błędy

Po zakończeniu roku kalendarzowego emerytura jest rozliczana w związku z osiągniętym przychodem. Zgodnie z art. 40b ust. 2 emeryt ma obowiązek zawiadomić wojskowy organ emerytalny o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w poprzednim roku do końca pierwszego kwartału. Dla przychodu uzyskanego w 2026 r. oznacza to termin do 31 marca 2027 r. Odpowiedni obowiązek informacyjny ma także płatnik składek.

Organ dokonuje rozliczenia rocznego, a na wniosek osoby uprawnionej – miesięcznego. Rozliczenie miesięczne może mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy zarobki były wysokie tylko w części roku albo mocno się wahały. Wniosek powinien być oparty na dokumentach pokazujących przychód w poszczególnych miesiącach; nie należy zakładać z góry, że jeden sposób rozliczenia zawsze będzie korzystniejszy.

Najczęstsze błędy to:

• przyjęcie, że po przekroczeniu progu 130% emerytura wojskowa zostanie automatycznie zawieszona – ustawa wojskowa przewiduje w tej sytuacji co do zasady zmniejszenie o 25%;
• założenie, że ukończenie 60 lub 65 lat samo w sobie wyłącza limity dla emerytury wojskowej;
• pominięcie przychodu ze zlecenia tylko dlatego, że z powodu zbiegu tytułów nie są od niego opłacane wszystkie składki społeczne;
• porównywanie z limitem wynagrodzenia netto zamiast przychodu ustalanego według właściwych zasad;
• niezgłoszenie zlecenia do WBE w przekonaniu, że wystarczy informacja przekazana przez zleceniodawcę;
• stosowanie jednego limitu do całego roku mimo kwartalnych zmian progów;
• brak dokumentów pozwalających na rozliczenie przychodu miesiąc po miesiącu.

Zaniechanie zawiadomienia może mieć wymierny skutek finansowy. Art. 48 ust. 3a przewiduje, że nienależnie pobrane świadczenia związane z przychodem mogą być dochodzone za okres nie dłuższy niż jeden rok kalendarzowy poprzedzający rok decyzji rozliczeniowej, jeżeli emeryt powiadomił organ o osiąganiu przychodu. W pozostałych przypadkach okres ten może sięgać trzech lat kalendarzowych poprzedzających rok wydania decyzji.

Jeżeli część aktywności lub wynagrodzenia pochodzi spoza Polski, nie należy automatycznie stosować zasad właściwych dla krajowego zlecenia. Ten odrębny problem omawia artykuł o zagranicznych dochodach emeryta wojskowego.

FAQ

Czy emeryt wojskowy może zawrzeć umowę zlecenia?

Tak. Przepisy nie zakazują emerytowi wojskowemu wykonywania zlecenia. Trzeba jednak sprawdzić wpływ przychodu na wysokość świadczenia, zasady ubezpieczeń oraz obowiązki informacyjne wobec wojskowego organu emerytalnego.

Czy każda umowa zlecenia zmniejsza emeryturę wojskową?

Nie. Znaczenie ma wysokość przychodu i to, czy świadczenie podlega mechanizmowi z art. 40. Przychód nieprzekraczający aktualnego progu 70% co do zasady nie powoduje zmniejszenia, a art. 40 ust. 4 wyłącza zmniejszenia m.in. przy emeryturze stanowiącej 75% podstawy wymiaru na warunkach wskazanych w tym przepisie.

Jakie limity obowiązują w sierpniu 2026 r.?

Od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 6694,10 zł, a 130% – 12 431,80 zł. Od września należy sprawdzić nowe kwoty, ponieważ progi są aktualizowane kwartalnie.

Czy po przekroczeniu 130% emerytura wojskowa jest zawieszana?

Nie z powodu samego przekroczenia tego progu. Art. 40 ust. 3 ustawy wojskowej przewiduje zmniejszenie emerytury lub renty inwalidzkiej o 25% jej wysokości. To szczególna zasada odmienna od mechanizmu stosowanego do części świadczeń z FUS.

Czy przy emeryturze wynoszącej 75% podstawy wymiaru obowiązują limity dorabiania?

Art. 40 ust. 4 wyłącza stosowanie zmniejszeń z ust. 1 i 3 wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Trzeba więc sprawdzić dokładne brzmienie decyzji emerytalnej, a nie tylko kwotę świadczenia.

Czy trzeba zgłosić umowę zlecenia do WBE?

Tak. Art. 40a nakłada na osobę uprawnioną obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego o podjęciu działalności, wysokości przychodu i jego zmianach. Odpowiedni obowiązek ma także zleceniodawca.

Do kiedy trzeba rozliczyć przychód za poprzedni rok?

Łączną kwotę przychodu za poprzedni rok należy zgłosić wojskowemu organowi emerytalnemu do końca pierwszego kwartału następnego roku. Dla przychodu z 2026 r. termin upływa 31 marca 2027 r.

Czy po ukończeniu 60 lub 65 lat można przy emeryturze wojskowej dorabiać bez limitu?

Nie należy przyjmować takiego wniosku wyłącznie na podstawie wieku. Ustawa wojskowa zawiera własne zasady zmniejszania i własny wyjątek z art. 40 ust. 4. Decydujący jest rodzaj świadczenia, treść decyzji i konkretny stan faktyczny.

Czy emeryturę wojskową i zlecenie wykazuje się razem w PIT?

Jeżeli oba dochody są opodatkowane według skali podatkowej, łączy się je w rocznym rozliczeniu. Zleceniodawca i organ wypłacający świadczenie przekazują właściwe informacje podatkowe, na podstawie których podatnik rozlicza rok.

Podsumowanie

Przy umowie zlecenia emeryt wojskowy powinien najpierw sprawdzić procent podstawy wymiaru swojego świadczenia, następnie ustalić przychód podlegający limitom i porównać go z progami obowiązującymi w danym miesiącu. W sierpniu 2026 r. są to 6694,10 zł i 12 431,80 zł. Przy świadczeniu podlegającym art. 40 przekroczenie górnego progu oznacza co do zasady 25% zmniejszenia emerytury, a nie jej zawieszenie.

Równolegle trzeba zadbać o prawidłowe zgłoszenie do ZUS przez zleceniodawcę, zawiadomienie właściwego WBE o rozpoczęciu działalności i zmianach przychodu oraz roczne rozliczenie do końca pierwszego kwartału kolejnego roku. Jeżeli masz kilka źródeł dochodu, zbiegi ubezpieczeń albo nieregularne wypłaty, wynik powinien być policzony na podstawie konkretnych dokumentów.

Źródła

• Ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, Dz.U. z 2025 r. poz. 305 – w szczególności art. 40, 40a, 40b i 48.
• Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm. – w szczególności art. 104.
• Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – zasady podlegania ubezpieczeniom przez zleceniobiorców.
• Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad dokonywania rozliczeń emerytur wojskowych i wojskowych rent inwalidzkich oraz sposobu ich zmniejszania w trakcie roku kalendarzowego, Dz.U. z 2004 r. poz. 1147 ze zm.
• Komunikat Prezesa ZUS z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za I kwartał 2026 r.
• Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. w sprawie m.in. kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent obowiązujących od 1 marca 2026 r.
• Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – zasady opodatkowania dochodów według skali.