Emerytura wojskowa a umowa zlecenia – limity i rozliczenie

Najważniejsze jest rozdzielenie trzech kwestii: składek od samej umowy zlecenia, podatku dochodowego oraz wpływu dodatkowego przychodu na wysokość wojskowego świadczenia. To, że zleceniodawca prawidłowo rozlicza ZUS i PIT, nie zastępuje obowiązków emeryta wobec wojskowego organu emerytalnego.

Wysokość ograniczenia zależy przede wszystkim od treści decyzji emerytalnej i wysokości przychodu osiąganego z działalności objętej zasadami art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dlatego przed podpisaniem zlecenia warto sprawdzić procent podstawy wymiaru emerytury, przewidywane wynagrodzenie oraz to, czy emeryt ma równolegle inne tytuły do ubezpieczeń.

Rodzaj świadczenia i dodatkowego dochodu

Emerytura wojskowa jest świadczeniem z systemu zaopatrzeniowego, natomiast umowa zlecenia jest cywilnoprawnym tytułem do wykonywania odpłatnej pracy. Sam fakt pobierania emerytury wojskowej nie zabrania zawarcia zlecenia. Problem pojawia się dopiero przy ustalaniu, czy i o ile przychód z tej działalności wpływa na wypłatę emerytury.

Podstawę stanowi art. 40 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Przepis odsyła w zakresie zasad zmniejszania do części regulacji art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale jednocześnie wprowadza własne reguły dla świadczeń wojskowych. Dlatego nie należy automatycznie przenosić na emeryturę wojskową zasad dotyczących zwykłej emerytury z ZUS.

Kluczowy wyjątek dotyczy osoby, której emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. W takim przypadku art. 40 ust. 4 wyłącza stosowanie zmniejszeń przewidzianych w ust. 1 i 3. Jeżeli decyzja emerytalna wskazuje niższy procent, trzeba sprawdzać limity przychodu.

Samo osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie jest w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy wskazane jako przesłanka wyłączająca art. 40. W przypadku emerytury wojskowej ocenę należy więc opierać na treści decyzji i szczególnych przepisach systemu wojskowego, a nie automatycznie na zasadach dotyczących emerytur wypłacanych przez ZUS.

Jeżeli potrzebujesz ustalić, z jakiego modelu wysługi wynika Twoje świadczenie, osobno opisujemy emeryturę po 15 lub 25 latach. W tym artykule koncentrujemy się wyłącznie na skutkach umowy zlecenia.

ZUS, podatki i limity

Składki ZUS od zlecenia. Jeżeli emeryt wykonuje typową umowę zlecenia i nie ma innego tytułu, który zmienia zasady zbiegu ubezpieczeń, zlecenie co do zasady rodzi obowiązek ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego, a ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Zleceniodawca jako płatnik powinien ustalić właściwy zakres ubezpieczeń i dokonać zgłoszeń do ZUS.

Jeżeli emeryt ma jednocześnie etat, drugie zlecenie, działalność gospodarczą albo inny tytuł ubezpieczeniowy, zasady mogą się zmienić. Trzeba poinformować zleceniodawcę o innych tytułach do ubezpieczeń. Co ważne, dla limitów emerytalnych nie należy zakładać, że brak obowiązkowych składek z konkretnego zlecenia automatycznie oznacza brak przychodu do rozliczenia: art. 104 ust. 4 ustawy FUS obejmuje także określone sytuacje, w których dana osoba nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia ze względu na inny tytuł.

Okresy cywilnego ubezpieczenia mogą mieć znaczenie dla uprawnień w systemie powszechnym. Szerszą kwestię łączenia dwóch systemów omawia artykuł emerytura wojskowa i świadczenie ZUS.

Limity przychodu. Zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z 18 sierpnia 2026 r. od 1 września 2026 r. kwota odpowiadająca 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 6463,20 zł, a kwota odpowiadająca 130% wynosi 12 003,10 zł. Progi te stosuje się do przychodów osiąganych od 1 września do 30 listopada 2026 r.

Od 1 marca 2026 r. maksymalna kwota zmniejszenia emerytury wynikająca z zasad art. 104 ustawy FUS wynosi 989,41 zł miesięcznie. W przypadku emerytury wojskowej w przedziale między 70% a 130% trzeba dodatkowo pamiętać o limicie 25% wysokości konkretnego świadczenia. Jeżeli 25% emerytury jest kwotą niższą, ten wojskowy limit ma praktyczne znaczenie.

Progi zmieniają się kwartalnie. Przy rozliczaniu kolejnych miesięcy trzeba zawsze sprawdzić najnowszy komunikat Prezesa ZUS. Kwoty 6694,10 zł i 12 431,80 zł są już wartościami historycznymi i dotyczą wyłącznie okresu od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. Do porównania z limitem nie służy kwota wypłacona na rękę, lecz przychód ustalany według zasad właściwych dla art. 104.

Podatek dochodowy. Emerytura i wynagrodzenie ze zlecenia opodatkowane według skali łączą się w rocznym rozliczeniu PIT. W 2026 r. skala wynosi 12% do 120 000 zł podstawy opodatkowania oraz 32% od nadwyżki ponad ten próg. Kwota wolna wynosi 30 000 zł i jest jedna dla łącznych dochodów opodatkowanych skalą, dlatego przy kilku płatnikach warto sprawdzić sposób stosowania miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek. W przeciwnym razie po zakończeniu roku może pojawić się dopłata podatku.

Obowiązki informacyjne

Art. 40a ustawy wojskowej nakłada na osobę uprawnioną obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego o podjęciu działalności objętej art. 104 ust. 1–4 ustawy FUS, o wysokości osiąganego z niej przychodu oraz o każdej zmianie jego wysokości i innych okolicznościach mogących wpływać na świadczenie. Odpowiedni obowiązek spoczywa również na zleceniodawcy, ale nie zwalnia to emeryta z własnego zawiadomienia.

Zawiadomienie należy skierować do wojskowego organu emerytalnego wypłacającego świadczenie, czyli w praktyce do właściwego Wojskowego Biura Emerytalnego wskazanego w dokumentacji emerytalnej. Ustawa nie ustanawia odrębnego terminu wyrażonego liczbą dni od zawarcia zlecenia, dlatego bezpiecznym rozwiązaniem jest przekazanie informacji niezwłocznie po podjęciu działalności i aktualizowanie jej po zmianie wysokości przychodu.

W zawiadomieniu warto podać co najmniej dane identyfikujące emeryta i świadczenie, datę rozpoczęcia zlecenia, nazwę zleceniodawcy, tytuł uzyskiwanego przychodu oraz przewidywaną albo już znaną wysokość wynagrodzenia. Jeżeli WBE zażąda dokumentu potwierdzającego przychód, należy przedstawić zaświadczenie płatnika lub inne dokumenty pozwalające zweryfikować kwotę.

Rozliczenie i najczęstsze błędy

Po zakończeniu roku kalendarzowego emerytura jest rozliczana w związku z osiągniętym przychodem. Zgodnie z art. 40b ust. 2 emeryt ma obowiązek zawiadomić wojskowy organ emerytalny o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w poprzednim roku do końca pierwszego kwartału. Dla przychodu uzyskanego w 2026 r. oznacza to termin do 31 marca 2027 r. Odpowiedni obowiązek informacyjny ma także płatnik składek.

Organ dokonuje rozliczenia rocznego, a na wniosek osoby uprawnionej – miesięcznego. Rozliczenie miesięczne może mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy zarobki były wysokie tylko w części roku albo mocno się wahały. Wniosek powinien być oparty na dokumentach pokazujących przychód w poszczególnych miesiącach; nie należy zakładać z góry, że jeden sposób rozliczenia zawsze będzie korzystniejszy.

Najczęstsze błędy to:

• przyjęcie, że po przekroczeniu progu 130% emerytura wojskowa zostanie automatycznie zawieszona – ustawa wojskowa przewiduje w tej sytuacji co do zasady zmniejszenie o 25%;
• założenie, że ukończenie 60 lub 65 lat samo w sobie wyłącza limity dla emerytury wojskowej;
• pominięcie przychodu ze zlecenia tylko dlatego, że z powodu zbiegu tytułów nie są od niego opłacane wszystkie składki społeczne;
• porównywanie z limitem wynagrodzenia netto zamiast przychodu ustalanego według właściwych zasad;
• niezgłoszenie zlecenia do WBE w przekonaniu, że wystarczy informacja przekazana przez zleceniodawcę;
• stosowanie jednego limitu do całego roku mimo kwartalnych zmian progów;
• brak dokumentów pozwalających na rozliczenie przychodu miesiąc po miesiącu.

Zaniechanie zawiadomienia może mieć wymierny skutek finansowy. Art. 48 ust. 3a przewiduje, że nienależnie pobrane świadczenia związane z przychodem mogą być dochodzone za okres nie dłuższy niż jeden rok kalendarzowy poprzedzający rok decyzji rozliczeniowej, jeżeli emeryt powiadomił organ o osiąganiu przychodu. W pozostałych przypadkach okres ten może sięgać trzech lat kalendarzowych poprzedzających rok wydania decyzji.

Jeżeli część aktywności lub wynagrodzenia pochodzi spoza Polski, nie należy automatycznie stosować zasad właściwych dla krajowego zlecenia. Ten odrębny problem omawia artykuł o zagranicznych dochodach emeryta wojskowego.

Najczęstsze pytania

Czy emeryt wojskowy może zawrzeć umowę zlecenia?

Tak. Przepisy nie zakazują emerytowi wojskowemu wykonywania zlecenia. Trzeba jednak sprawdzić wpływ przychodu na wysokość świadczenia, zasady ubezpieczeń oraz obowiązki informacyjne wobec wojskowego organu emerytalnego.

Jakie limity obowiązują od 1 września 2026 r.?

Od 1 września do 30 listopada 2026 r. 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 6463,20 zł, a 130% – 12 003,10 zł. Progi zmieniają się kwartalnie, dlatego dla przychodów osiąganych od grudnia 2026 r. trzeba sprawdzić kolejny komunikat Prezesa ZUS. Dla porównania od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. obowiązywały historyczne kwoty 6694,10 zł i 12 431,80 zł.

Czy po przekroczeniu 130% emerytura wojskowa jest zawieszana?

Nie z powodu samego przekroczenia tego progu. Art. 40 ust. 3 ustawy wojskowej przewiduje zmniejszenie emerytury lub renty inwalidzkiej o 25% jej wysokości. To szczególna zasada odmienna od mechanizmu stosowanego do części świadczeń z FUS.

Czy przy emeryturze wynoszącej 75% podstawy wymiaru obowiązują limity dorabiania?

Art. 40 ust. 4 wyłącza stosowanie zmniejszeń z ust. 1 i 3 wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Trzeba więc sprawdzić dokładne brzmienie decyzji emerytalnej, a nie tylko kwotę świadczenia.

Czy trzeba zgłosić umowę zlecenia do WBE?

Tak. Art. 40a nakłada na osobę uprawnioną obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego o podjęciu działalności, wysokości przychodu i jego zmianach. Odpowiedni obowiązek ma także zleceniodawca.

Do kiedy trzeba rozliczyć przychód za poprzedni rok?

Łączną kwotę przychodu za poprzedni rok należy zgłosić wojskowemu organowi emerytalnemu do końca pierwszego kwartału następnego roku. Dla przychodu z 2026 r. termin upływa 31 marca 2027 r.

Czy po ukończeniu 60 lub 65 lat można przy emeryturze wojskowej dorabiać bez limitu?

Nie należy przyjmować takiego wniosku wyłącznie na podstawie wieku. Ustawa wojskowa zawiera własne zasady zmniejszania i własny wyjątek z art. 40 ust. 4. Decydujący jest rodzaj świadczenia, treść decyzji i konkretny stan faktyczny.

Podsumowanie

Przy umowie zlecenia emeryt wojskowy powinien najpierw sprawdzić procent podstawy wymiaru swojego świadczenia, następnie ustalić przychód podlegający limitom i porównać go z progami obowiązującymi w danym miesiącu. Od 1 września do 30 listopada 2026 r. są to 6463,20 zł i 12 003,10 zł. Przy świadczeniu podlegającym art. 40 przekroczenie górnego progu oznacza co do zasady 25% zmniejszenia emerytury, a nie jej zawieszenie.

Równolegle trzeba zadbać o prawidłowe zgłoszenie do ZUS przez zleceniodawcę, zawiadomienie właściwego WBE o rozpoczęciu działalności i zmianach przychodu oraz roczne rozliczenie do końca pierwszego kwartału kolejnego roku. Jeżeli masz kilka źródeł dochodu, zbiegi ubezpieczeń albo nieregularne wypłaty, wynik powinien być policzony na podstawie konkretnych dokumentów.