OFE a emerytura wojskowa i odzyskanie środków

OFE i emerytura wojskowa to dwa różne porządki prawne

Emerytura wojskowa jest świadczeniem z systemu zaopatrzeniowego. Przysługuje żołnierzowi zawodowemu po zwolnieniu ze służby, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Nie jest to zwykła emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie jest finansowana z rachunku OFE.

OFE należy natomiast do powszechnego systemu emerytalnego. Środki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym albo zapisane później na subkoncie w ZUS są związane z ubezpieczeniem emerytalnym, a nie z samym prawem do emerytury wojskowej. Dlatego pytanie „czy mogę odzyskać środki z OFE” trzeba rozbić na kilka mniejszych pytań: czy rachunek OFE nadal istnieje, czy środki zostały przeniesione na subkonto, czy przysługuje emerytura powszechna, czy znaczenie mają okresy pracy w szczególnych warunkach, czy chodzi o dziedziczenie oraz czy wojskowy organ emerytalny zastosował przepisy o przekazaniu środków do budżetu państwa.

Największym błędem jest zakładanie, że skoro żołnierz nie pobiera emerytury z ZUS, to powinien otrzymać środki z OFE do ręki. Obecne przepisy nie przewidują takiej prostej wypłaty na żądanie emeryta wojskowego.

Kiedy środki z OFE nie są wypłacane emerytowi wojskowemu

Jeżeli żołnierz ma ustalone prawo do emerytury wojskowej, samo to nie powoduje wypłaty środków z OFE. W praktyce są trzy najczęstsze sytuacje. Po pierwsze, środki mogą nadal znajdować się w OFE, jeżeli ubezpieczony nie osiągnął jeszcze wieku uruchamiającego pełne przeniesienie środków do ZUS. Po drugie, środki mogą być już stopniowo przekazywane na subkonto w ZUS w ramach suwaka bezpieczeństwa. Po trzecie, po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego wszystkie środki z OFE mogą być już zapisane na subkoncie w ZUS.

W żadnej z tych sytuacji nie oznacza to automatycznie prawa do wypłaty gotówkowej dla emeryta wojskowego. Środki są rozliczane według zasad systemu powszechnego. Mogą mieć znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury z ZUS albo okresowej emerytury kapitałowej, a w razie śmierci lub podziału majątku mogą podlegać odrębnym procedurom podziału i wypłaty.

Jeżeli chcesz ustalić status swoich środków, zacznij od sprawdzenia informacji w OFE i na koncie ubezpieczonego w ZUS. Warto wystąpić o pisemne potwierdzenie, czy rachunek OFE nadal istnieje, jaka kwota została przekazana w ramach suwaka bezpieczeństwa oraz czy na subkoncie w ZUS widnieją środki pochodzące z OFE.

Przekazanie środków z OFE do budżetu państwa

Szczególne znaczenie mają przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin dotyczące doliczania okresów składkowych i nieskładkowych albo podwyższenia emerytury wojskowej. W określonych przypadkach, gdy emerytura wojskowa zostaje zwiększona z uwzględnieniem okresów cywilnych, umowa między członkiem OFE a funduszem ulega rozwiązaniu, a środki z rachunku OFE są przekazywane na dochody budżetu państwa.

To rozwiązanie bywa źle rozumiane. Nie jest to „zwrot pieniędzy” dla emeryta wojskowego. Jest to ustawowe rozliczenie pomiędzy systemami, stosowane wtedy, gdy określone okresy lub składki wpływają na wysokość emerytury wojskowej. Przekazanie następuje na podstawie zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego.

Dlatego przed złożeniem pisma o odzyskanie środków trzeba sprawdzić, jak obliczono emeryturę wojskową. Inaczej wygląda sytuacja żołnierza, którego emerytura została ustalona wyłącznie według okresów służby, inaczej osoby z okresami cywilnymi sprzed służby lub po służbie, a jeszcze inaczej żołnierza objętego zasadami dla osób powołanych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r.

Znaczenie daty powołania do służby

Data powołania do zawodowej służby wojskowej ma podstawowe znaczenie dla oceny emerytury. W uproszczeniu, dla części żołnierzy nadal znaczenie ma próg 15 lat służby, natomiast dla żołnierzy powołanych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. ustawa przewiduje odrębne zasady, w tym wymóg co najmniej 25 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim. Od daty wejścia do służby zależy także sposób ustalania podstawy wymiaru i możliwość wyboru określonego sposobu obliczenia emerytury.

Dla tematu OFE istotne są zwłaszcza roczniki i grupy objęte art. 15a, 15aa, 15ab oraz przepisami rozdziału 1a ustawy wojskowej. Jeżeli żołnierz po raz pierwszy został przyjęty do służby po 1 stycznia 1999 r. albo w okresie po 1 stycznia 1999 r. i przed 1 października 2003 r., trzeba dokładnie sprawdzić, czy i jak okresy cywilne wpływają na wysokość emerytury wojskowej oraz co to oznacza dla rachunku OFE.

Nie należy więc pisać do OFE wyłącznie z ogólnym żądaniem wypłaty. Najpierw trzeba ustalić, czy wojskowy organ emerytalny doliczył okresy, które wywołują skutki dla OFE, czy rachunek OFE nadal istnieje i czy fundusz otrzymał już zawiadomienie z organu emerytalnego.

Suwak bezpieczeństwa i subkonto w ZUS

Na 10 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego uruchamia się tzw. suwak bezpieczeństwa. Polega on na tym, że OFE stopniowo przekazuje środki na subkonto w ZUS. Ma to chronić kapitał przed wahaniami rynku w ostatnich latach przed emeryturą powszechną.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego wszystkie środki z OFE powinny być już zapisane na subkoncie w ZUS. Wtedy członkostwo w OFE w praktyce przestaje mieć znaczenie dla dalszej obsługi tych środków, a właściwym adresatem w wielu sprawach staje się ZUS. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy emeryt wojskowy pyta OFE o pieniądze, których fundusz może już nie posiadać.

Subkonto w ZUS nie działa jak zwykły rachunek bankowy. Nie można swobodnie wypłacić z niego pieniędzy na życzenie. Środki wpływają na rozliczenia emerytalne w systemie powszechnym albo podlegają podziałowi w przypadkach wskazanych w przepisach, np. po śmierci osoby ubezpieczonej, po rozwodzie lub po ustaniu wspólności majątkowej.

Dziedziczenie i podział środków z OFE albo subkonta

Inaczej należy oceniać sytuację samego emeryta wojskowego, a inaczej sytuację jego małżonka, byłego małżonka, osoby uposażonej albo spadkobierców. Środki z OFE i środki zapisane na subkoncie mogą podlegać podziałowi w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa, ustania wspólności majątkowej albo śmierci osoby, dla której prowadzono rachunek lub subkonto.

Jeżeli zmarły był członkiem OFE i miał jednocześnie subkonto w ZUS, co do zasady najpierw trzeba złożyć wniosek do właściwego OFE. Jeżeli równolegle chodzi o świadczenia po zmarłym żołnierzu, trzeba osobno sprawdzić rentę rodzinną po żołnierzu. Fundusz po dokonaniu podziału zawiadamia ZUS o osobach, którym przypadły środki, i o ich udziałach. Dopiero później ZUS rozlicza środki zapisane na subkoncie. Jeżeli zmarły nie był już członkiem OFE, bo wszystkie środki zostały przeniesione do ZUS, wniosek składa się bezpośrednio w ZUS.

W praktyce duże znaczenie ma to, czy członek OFE wskazał osoby uprawnione. Jeżeli tego nie zrobił, środki mogą wejść do spadku. W przypadku małżonków trzeba dodatkowo odróżnić część wynikającą ze wspólności majątkowej od części przypadającej osobom uposażonym lub spadkobiercom.

Okresowa emerytura kapitałowa a świadczenie wojskowe

Osoby mające środki zapisane na subkoncie mogą w określonych sytuacjach mieć prawo do okresowej emerytury kapitałowej. Dotyczy to przede wszystkim kobiet urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które spełniają warunki przewidziane w ustawie o emeryturach kapitałowych. ZUS wskazuje również, że jeżeli osoba otrzymuje korzystniejszą rentę z innego organu, np. z Wojskowego Biura Emerytalnego, okresowa emerytura kapitałowa może być wypłacana mimo niewypłacania emerytury powszechnej.

Nie należy jednak utożsamiać okresowej emerytury kapitałowej z jednorazowym zwrotem środków z OFE. To odrębne świadczenie, przyznawane decyzją ZUS po spełnieniu ustawowych warunków. Jeżeli ZUS odmówi, decyzję trzeba analizować tak samo jak inne decyzje emerytalne: pod kątem podstawy prawnej, obliczeń, pouczenia i terminu na odwołanie.

Jak sprawdzić, co stało się ze środkami z OFE?

Najbezpieczniej działać pisemnie i równolegle ustalić informacje w trzech miejscach: w OFE, w ZUS oraz w wojskowym organie emerytalnym. Każdy z tych podmiotów odpowiada za inny fragment sprawy.

1. W OFE poproś o informację, czy rachunek nadal istnieje, jaka jest historia jednostek rozrachunkowych i czy fundusz otrzymał zawiadomienie wojskowego organu emerytalnego.
2. W ZUS sprawdź stan konta i subkonta, w tym kwoty przekazane z OFE w ramach suwaka bezpieczeństwa.
3. W WBE sprawdź, na jakiej podstawie obliczono emeryturę wojskową i czy doliczono okresy mające wpływ na rozliczenie OFE.
4. Porównaj daty: powołania do służby, zwolnienia ze służby, przyznania emerytury wojskowej, osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego i ewentualnego transferu środków.
5. Jeżeli chodzi o śmierć członka OFE lub podział majątku, ustal osoby uprawnione, dokumenty stanu cywilnego i podstawę podziału.

W piśmie nie wystarczy napisać, że żądasz „odzyskania pieniędzy z OFE”. Lepiej wskazać konkretne żądanie, np. wydanie informacji o stanie rachunku, wskazanie daty przekazania środków do ZUS, wyjaśnienie podstawy przekazania środków do budżetu państwa albo dokonanie podziału po zmarłym członku OFE.

Najczęstsze błędy w sprawach o OFE emeryta wojskowego

Najczęstszy błąd to wysłanie jednego ogólnego pisma do przypadkowej instytucji. OFE nie rozstrzyga o emeryturze wojskowej, ZUS nie zawsze inicjuje podział środków, a WBE nie prowadzi rachunku OFE. Dlatego pismo musi trafić do właściwego adresata i zawierać precyzyjne żądanie.

Drugi błąd to pomijanie decyzji emerytalnej. Z decyzji WBE może wynikać, czy emerytura została obliczona wyłącznie z okresów służby, czy też uwzględniono okresy cywilne. To często przesądza o tym, czy w ogóle można mówić o przekazaniu środków z OFE do budżetu państwa.

Trzeci błąd to mylenie dziedziczenia z wypłatą za życia. To, że po śmierci członka OFE środki mogą przypaść małżonkowi, osobom wskazanym lub spadkobiercom, nie oznacza, że sam emeryt może za życia swobodnie wypłacić te pieniądze.

FAQ

Czy emeryt wojskowy może wypłacić środki z OFE na swoje konto?

Co do zasady nie. Samo przyznanie emerytury wojskowej nie daje prawa do swobodnej wypłaty pieniędzy z OFE. Trzeba sprawdzić, czy środki są jeszcze w OFE, czy zostały przeniesione na subkonto w ZUS oraz czy zachodzi szczególna podstawa wypłaty, np. dziedziczenie albo podział majątku.

Co oznacza przekazanie środków z OFE do budżetu państwa?

W określonych przypadkach, gdy emerytura wojskowa zostaje zwiększona lub podwyższona z uwzględnieniem okresów wskazanych w ustawie, umowa z OFE ulega rozwiązaniu, a środki z rachunku OFE trafiają do budżetu państwa. Nie jest to wypłata dla emeryta, lecz ustawowe rozliczenie między systemami.

Czy środki z OFE przepadają po przejściu na emeryturę wojskową?

Nie można tak upraszczać. Środki mogą zostać przeniesione na subkonto w ZUS, mogą być rozliczone w związku ze sposobem obliczenia emerytury wojskowej albo mogą podlegać podziałowi po śmierci lub ustaniu wspólności majątkowej. Wszystko zależy od dokumentów i statusu rachunku.

Jak sprawdzić, czy środki z OFE są już w ZUS?

Najlepiej sprawdzić dane na koncie ubezpieczonego w ZUS i uzyskać informację z OFE. Warto poprosić o historię przekazań w ramach suwaka bezpieczeństwa oraz o potwierdzenie, czy rachunek OFE nadal istnieje.

Czy rodzina emeryta wojskowego może odzyskać środki z OFE po jego śmierci?

Tak, ale tylko na zasadach dotyczących podziału środków z OFE albo subkonta. Jeżeli zmarły nadal był członkiem OFE, zwykle najpierw składa się wniosek do funduszu. Jeżeli środki są już wyłącznie na subkoncie w ZUS, właściwy będzie wniosek do ZUS.

Czy warto odwołać się od decyzji ZUS albo WBE?

Tak, jeżeli decyzja zawiera błędne ustalenia dotyczące okresów służby, okresów składkowych, podstawy wymiaru, prawa do świadczenia albo przekazania środków. Trzeba jednak pilnować terminu wskazanego w pouczeniu i odwoływać się od konkretnych błędów, a nie tylko od niekorzystnego wyniku.

Podstawy prawne i źródła

Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów oraz uzyskać pisemne stanowisko właściwej instytucji, ponieważ skutki dla OFE zależą od daty służby, sposobu obliczenia emerytury i statusu rachunku.

• Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin: aktualny tekst aktu.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: aktualny tekst aktu.
• Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych: strona aktu w systemie ELI.
• Informacje ZUS o subkoncie i zasadach dziedziczenia: subkonto w ZUS.
• Informacje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o suwaku bezpieczeństwa: suwak bezpieczeństwa.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.