Urlop ojcowski i rodzicielski żołnierza na L4

Urlop ojcowski i rodzicielski żołnierza na L4 — na czym polega problem?

W praktyce często chodzi o sytuację, w której żołnierz zawodowy przez dłuższy czas przebywa na zwolnieniu lekarskim, w tym związanym ze służbą, a w tym samym okresie rodzi mu się dziecko. Żołnierz chce złożyć wniosek o urlop ojcowski, a następnie rozważa urlop rodzicielski, wypowiedzenie stosunku służbowego i rozliczenie niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego.

Te sprawy trzeba rozpatrywać oddzielnie. Czym innym jest niezdolność do pełnienia służby potwierdzona zwolnieniem lekarskim, czym innym urlop związany z rodzicielstwem, a czym innym decyzja żołnierza o odejściu ze służby. Największe ryzyko dotyczy terminów, bo niektórych uprawnień rodzicielskich nie można odłożyć bez końca.

Czy żołnierz na L4 może złożyć wniosek o urlop?

Tak. Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie oznacza zakazu składania wniosków do jednostki. Żołnierz może złożyć pismo bezpośrednio, wysłać je pocztą albo skorzystać z formy elektronicznej, jeżeli przepisy i praktyka jednostki dopuszczają taką drogę. Kluczowe jest zachowanie dowodu złożenia pisma: potwierdzenia wpływu, potwierdzenia nadania listu poleconego albo urzędowego poświadczenia przedłożenia.

Trzeba jednak odróżnić złożenie wniosku od faktycznego rozpoczęcia urlopu. Jeżeli żołnierz nadal jest niezdolny do służby, wniosek powinien jasno wskazywać proponowaną datę urlopu, informować o trwającym L4 i wyjaśniać, czy urlop ma rozpocząć się po zakończeniu aktualnego zwolnienia, czy żołnierz wnosi o inne rozliczenie okresów nieobecności. Brak precyzji może spowodować wezwanie do uzupełnienia albo spór z jednostką.

Urlop ojcowski żołnierza zawodowego

Żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do urlopu ojcowskiego na zasadach i w wymiarze określonych w Kodeksie pracy, ponieważ art. 284 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny odsyła w tym zakresie do przepisów pracowniczych. Obecnie urlop ojcowski wynosi do 2 tygodni. Może być wykorzystany jednorazowo albo w dwóch częściach, z których żadna nie może być krótsza niż tydzień.

Najważniejszy jest termin. Urlop ojcowski przysługuje nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Przy przysposobieniu termin liczy się inaczej: zasadniczo do 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, ale nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14 lat. Wniosek o urlop ojcowski składa się co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

Jeżeli żołnierz jest na długim L4, nie powinien czekać z wnioskiem do ostatnich tygodni przed pierwszymi urodzinami dziecka. Najbezpieczniej złożyć pismo wcześniej, dołączyć dokumenty potwierdzające urodzenie dziecka i wskazać datę, od której żołnierz chce skorzystać z urlopu. Gdy jednostka twierdzi, że w czasie L4 nie przyjmuje wniosków urlopowych, warto zażądać stanowiska na piśmie.

Urlop rodzicielski — terminy, części i drugi rodzic

Urlop rodzicielski jest szerszym uprawnieniem niż urlop ojcowski i wymaga koordynacji z drugim rodzicem. Co do zasady rodzice mają łącznie 41 tygodni urlopu rodzicielskiego przy urodzeniu jednego dziecka przy jednym porodzie albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim. W przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie z ustawy „Za życiem” wymiar może wynosić odpowiednio 65 albo 67 tygodni.

Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tych 9 tygodni nie można przenieść na drugiego rodzica. Oznacza to, że jeżeli ojciec-żołnierz nie wykorzysta swojej nieprzenoszalnej części, ta część urlopu zasadniczo przepada, nawet jeżeli matka dziecka wykorzysta pozostały wymiar.

Zgodnie z art. 182^1c Kodeksu pracy urlop rodzicielski może być udzielony jednorazowo albo maksymalnie w 5 częściach, nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Wniosek składa się w postaci papierowej albo elektronicznej co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. W praktyce żołnierz powinien dołączyć dane dziecka, proponowany okres urlopu oraz oświadczenia dotyczące korzystania z urlopu przez drugiego rodzica.

Jak uporządkować L4, urlop ojcowski i urlop rodzicielski?

Najbezpieczniejsze rozwiązanie polega na tym, aby w każdym piśmie wyraźnie wskazać, jakiego uprawnienia dotyczy wniosek i od kiedy żołnierz chce z niego skorzystać. Nie należy łączyć w jednym lakonicznym piśmie kilku różnych żądań, na przykład urlopu ojcowskiego, urlopu rodzicielskiego, wypowiedzenia służby i ekwiwalentu. Każda z tych czynności ma inne podstawy prawne i inne skutki.

Jeżeli L4 kończy się przed planowanym urlopem, wniosek może wskazywać rozpoczęcie urlopu bezpośrednio po zakończeniu zwolnienia lekarskiego. Jeżeli zwolnienie jest przedłużane, żołnierz powinien aktualizować sytuację i zachować korespondencję z jednostką. W razie wątpliwości warto pytać o pisemne stanowisko, a nie poprzestawać na rozmowach telefonicznych.

Wypowiedzenie stosunku służbowego podczas L4

Żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Przebywanie na L4 nie odbiera mu tego prawa. Wypowiedzenie powinno być pisemne, jednoznaczne i złożone do organu zwalniającego. W praktyce składa się je bezpośrednio za potwierdzeniem w kancelarii jednostki albo wysyła przesyłką poleconą na adres jednostki wojskowej.

Co do zasady zwolnienie wskutek wypowiedzenia przez żołnierza następuje po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca. Okres wypowiedzenia może być skrócony za pisemną zgodą żołnierza i właściwego organu, ale również musi zakończyć się ostatniego dnia miesiąca. Dlatego przed złożeniem wypowiedzenia warto sprawdzić, czy żołnierz zdąży wykorzystać planowany urlop ojcowski lub rodzicielski.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy

Urlop ojcowski i rodzicielski nie są tym samym co urlop wypoczynkowy. Przy zwolnieniu ze służby jednostka powinna ustalić, ile dni urlopu wypoczynkowego i ewentualnie dodatkowego urlopu wypoczynkowego pozostało niewykorzystanych. Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany w naturze, żołnierz może mieć prawo do ekwiwalentu pieniężnego.

W ustawie o obronie Ojczyzny przewidziano, że ekwiwalent za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego urlopu wypoczynkowego wynosi 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Jeżeli żołnierz w okresie 12 miesięcy od objęcia wyższego stanowiska albo stanowiska z wyższą grupą uposażenia sam wypowiada służbę, trzeba dodatkowo sprawdzić szczególną zasadę ustalania podstawy należności.

Praktycznie warto złożyć osobny wniosek o informację o stanie urlopu oraz o szczegółowe rozliczenie ekwiwalentu. W piśmie dobrze wskazać, że żołnierz oczekuje podania liczby dni, podstawy naliczenia, uwzględnionych dodatków stałych i okresów nieobecności.

FAQ

Czy żołnierz na L4 może złożyć wniosek o urlop ojcowski?

Tak. Samo zwolnienie lekarskie nie blokuje złożenia wniosku. Trzeba jednak wskazać planowany termin urlopu, zachować dowód złożenia pisma i dołączyć wymagane dokumenty, w szczególności dokument potwierdzający urodzenie dziecka.

Ile trwa urlop ojcowski żołnierza zawodowego?

Urlop ojcowski wynosi do 2 tygodni. Można go wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach po tydzień. Co do zasady trzeba go wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12 miesięcy.

Czy L4 przedłuża termin na urlop ojcowski?

Nie należy zakładać, że L4 automatycznie przedłuża termin na wykorzystanie urlopu ojcowskiego. Jeżeli zwolnienie jest długie, wniosek trzeba złożyć odpowiednio wcześnie i żądać od jednostki pisemnego stanowiska co do sposobu rozliczenia terminów.

Czy ojciec-żołnierz ma własną część urlopu rodzicielskiego?

Tak. Każdy z rodziców ma 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie może przenieść na drugiego rodzica. Jeżeli ojciec nie wykorzysta tej części, drugi rodzic nie przejmie jej za niego.

Czy żołnierz może wypowiedzieć służbę podczas zwolnienia lekarskiego?

Tak. Żołnierz zawodowy może wypowiedzieć stosunek służbowy w każdym czasie i bez podawania przyczyny. Wypowiedzenie musi być pisemne i jednoznaczne, a standardowy okres do zwolnienia wynosi 3 miesiące, z zakończeniem w ostatnim dniu miesiąca.

Czy urlop rodzicielski chroni żołnierza przed skutkami wypowiedzenia?

Nie można automatycznie przenosić wszystkich reguł prawa pracy na stosunek służbowy. Uprawnienia rodzicielskie trzeba uwzględnić, ale skutki wypowiedzenia i datę zwolnienia ocenia się według ustawy o obronie Ojczyzny oraz przepisów wykonawczych.

Czy za niewykorzystany urlop wypoczynkowy należy się ekwiwalent?

Tak, jeżeli przy zwolnieniu ze służby pozostanie niewykorzystany urlop wypoczynkowy albo dodatkowy urlop wypoczynkowy. Ekwiwalent trzeba jednak policzyć według zasad wojskowych, a nie według uproszczonych kalkulatorów pracowniczych.

Podstawy prawne i źródła

• art. 230, art. 231, art. 280–284, art. 454, art. 459–461 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny — tekst jednolity w Dzienniku Ustaw oraz późniejsze zmiany, w szczególności ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o obronie Ojczyzny;
• art. 182^1a–182^1g, art. 182³ oraz art. 186^8a ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy — tekst jednolity w Dzienniku Ustaw;
• rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 2023 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych;
• rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej;
• rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej dotyczące wniosków i dokumentów związanych z uprawnieniami rodzicielskimi pracowników.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.