DZSW a późniejsza służba zawodowa – co liczy się do stażu?

Najczęstszy problem pojawia się wtedy, gdy żołnierz po kilku tygodniach albo miesiącach DZSW składa wniosek o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Powstaje wtedy pytanie, czy wcześniejszy okres będzie liczony od nowa, czy zostanie doliczony do stażu oraz od jakiej daty zaczyna się służba zawodowa.

Odpowiedź zależy od tego, jaki staż jest ustalany. Inaczej rozumie się ogólny okres służby wojskowej, inaczej okres zawodowej służby wojskowej, a jeszcze inaczej staż pracy u pracodawcy cywilnego. Dlatego w dokumentach i decyzjach nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że ktoś był w wojsku. Trzeba ustalić formę służby oraz dokładne daty jej rozpoczęcia i zakończenia.

Na czym polega problem w DZSW

DZSW jest służbą wojskową, ale nie służbą zawodową

Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest jedną z form czynnej służby wojskowej. Zasadniczo obejmuje szkolenie podstawowe trwające do 28 dni, a następnie szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym, trwające do 11 miesięcy. Łącznie może więc trwać do 12 miesięcy.

Okres DZSW nie staje się jednak z mocą wsteczną okresem zawodowej służby wojskowej. Służba zawodowa rozpoczyna się w terminie wskazanym w rozkazie personalnym o powołaniu i wyznaczeniu na stanowisko służbowe. Wcześniejszy okres DZSW zachowuje swój odrębny charakter, lecz może być uwzględniany jako okres służby wojskowej tam, gdzie przepis odwołuje się do ogólnego stażu wojskowego.

Co może zostać zaliczone po powołaniu do służby zawodowej

Ustawa o obronie Ojczyzny stanowi, że okres odbywania DZSW wlicza się do okresu służby wojskowej albo do okresu zatrudnienia w rozumieniu przepisów prawa pracy. Oznacza to, że liczy się okres faktycznie odbyty i możliwy do wykazania w ewidencji. Jeżeli żołnierz służył przez 7 miesięcy, nie można przyjąć fikcyjnie 12 miesięcy. Z drugiej strony wcześniejsze zakończenie służby nie powinno samo w sobie powodować pominięcia już odbytego okresu.

Po powołaniu do zawodowej służby wojskowej okres DZSW powinien być analizowany zwłaszcza przy ustalaniu ogólnej wysługi wojskowej oraz świadczeń, których przepisy odnoszą się do lat służby wojskowej. Przykładem jest dodatek za długoletnią służbę wojskową. Obowiązujące przepisy przewidują jego wzrost wraz z kolejnymi latami służby, począwszy od 3 procent po 3 latach. W konkretnej sprawie należy jednak sprawdzić, czy właściwy organ prawidłowo ujął wszystkie okresy w ewidencji i od jakiej daty naliczył dodatek.

Nie każdy przywilej związany ze służbą zawodową obejmie DZSW. Jeżeli przepis wymaga określonej liczby lat wyłącznie zawodowej służby wojskowej, wcześniejszej DZSW nie można automatycznie potraktować jako służby zawodowej. Szczególnej ostrożności wymagają także uprawnienia emerytalne, ponieważ podlegają odrębnym zasadom i nie powinny być oceniane wyłącznie na podstawie ogólnej reguły o zaliczaniu DZSW do okresu służby wojskowej.

Kiedy można przerwać lub zakończyć służbę

Przerwanie DZSW na wniosek żołnierza

DZSW może zostać przerwana w każdym czasie na wniosek żołnierza, a także z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Nie oznacza to jednak, że samo złożenie pisma natychmiast zwalnia ze służby. Do czasu formalnego zwolnienia, wskazanego we właściwym rozkazie lub innym dokumencie personalnym, żołnierz powinien wykonywać obowiązki i pozostawać w dyspozycji jednostki.

Ustawa nie ustanawia typowego okresu wypowiedzenia dla rezygnacji z DZSW. Wniosek warto złożyć pisemnie przez drogę służbową i zachować potwierdzenie wpływu. Powinien zawierać dane żołnierza, oznaczenie jednostki, jednoznaczne żądanie przerwania służby, proponowaną datę, krótkie uzasadnienie oraz prośbę o wydanie dokumentu potwierdzającego datę zwolnienia i przeniesienia do rezerwy.

Szczegółową procedurę i praktyczne elementy pisma omawia osobny materiał: rezygnacja z DZSW.

Skutek zależy od etapu szkolenia

Jeżeli żołnierz ukończył wyłącznie szkolenie podstawowe, może na swój wniosek zostać przeniesiony do aktywnej rezerwy albo terytorialnej służby wojskowej. W braku takiego wniosku jest co do zasady przenoszony do pasywnej rezerwy. Osoba, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi albo nie zrealizowała wymaganego programu, jest zwalniana ze służby i przenoszona do pasywnej rezerwy.

Po ukończeniu szkolenia podstawowego i przeniesieniu do rezerwy można w ciągu 3 lat złożyć wniosek o kontynuowanie DZSW w ramach szkolenia specjalistycznego. Rozpatrzenie takiego wniosku zależy od potrzeb Sił Zbrojnych. Trzyletni termin dotyczy tej szczególnej możliwości kontynuowania szkolenia, a nie ogólnej gwarancji powołania do służby zawodowej.

Przejście do zawodowej służby wojskowej

Żołnierz DZSW może złożyć wniosek o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Osoby, które odbyły DZSW, korzystają z ustawowego pierwszeństwa w powołaniu, ale pierwszeństwo nie jest równoznaczne z roszczeniem o etat. Potrzebne są potrzeby Sił Zbrojnych, wolne stanowisko, spełnienie wymagań dla stanowiska, odpowiednia zdolność do służby oraz wydanie rozkazu personalnego.

Jeżeli żołnierz podczas DZSW wyróżnia się szczególnym zaangażowaniem, dowódca jednostki może powołać go do zawodowej służby wojskowej na stanowisko etatowe, uwzględniając jego wniosek i potrzeby Sił Zbrojnych. Najważniejsza jest jednak data wskazana w rozkazie personalnym, ponieważ to ona rozdziela okres DZSW od okresu służby zawodowej.

Skutki finansowe i dokumenty

Uposażenie i rozliczenie po zakończeniu DZSW

W czasie DZSW żołnierz otrzymuje uposażenie na zasadach określonych w ustawie. Po zwolnieniu lub przerwaniu służby prawo do kolejnych należności ustala się według rzeczywistej daty zakończenia służby. Dlatego rozkaz lub zaświadczenie z dokładną datą ma znaczenie nie tylko dla stażu, ale także dla końcowego rozliczenia finansowego.

Samo przerwanie DZSW nie tworzy automatycznie obowiązku zwrotu całego otrzymanego uposażenia. Inaczej może być w przypadku kosztów szczególnych kwalifikacji, kursów lub szkoleń finansowanych przez wojsko, jeżeli żołnierz zawarł umowę przewidującą zwrot kosztów przy rezygnacji albo zakończeniu służby przed ustalonym terminem. Odpowiedź zależy wtedy od treści podpisanej umowy, rodzaju kosztu oraz podstawy zwolnienia.

Jak sprawdzić zaliczenie DZSW do stażu

Po powołaniu do służby zawodowej warto porównać dokumentację z ewidencją personalną i pierwszymi dokumentami płacowymi. Jeżeli okres DZSW nie został uwzględniony, należy zwrócić się przez drogę służbową o wyjaśnienie i korektę, wskazując dokładne daty oraz dołączając dokumenty potwierdzające służbę. Nie należy opierać wniosku wyłącznie na ustnym zapewnieniu przełożonego.

Najważniejsze dokumenty to:

• rozkaz lub karta powołania do DZSW;
• rozkaz zwolnienia, przerwania służby albo przeniesienia do rezerwy;
• zaświadczenie o okresie odbywania DZSW z datą początkową i końcową;
• dokument potwierdzający ukończenie szkolenia podstawowego lub specjalistycznego;
• rozkaz personalny o powołaniu do zawodowej służby wojskowej i wyznaczeniu na stanowisko;
• kopie wniosków i potwierdzenia ich złożenia;
• umowy dotyczące finansowania kursów, kwalifikacji lub nauki;
• dokumenty płacowe, jeżeli spór dotyczy dodatku zależnego od stażu.

Relacja do pracy, nauki i zdrowia

DZSW a zatrudnienie cywilne

Pracownik odbywający szkolenie w ramach DZSW korzysta z urlopu bezpłatnego na czas służby, a ustawa przewiduje szczególną ochronę stosunku pracy w okresach określonych w przepisach. Jednocześnie okres odbywania DZSW może zostać zaliczony do okresu zatrudnienia w rozumieniu prawa pracy. W praktyce pracownik powinien przekazać pracodawcy dokument potwierdzający dokładne daty służby, aby okres został prawidłowo wykazany w aktach osobowych.

Inaczej wygląda sytuacja po powołaniu do zawodowej służby wojskowej. Stosunek pracy pracownika powołanego do zawodowej służby wojskowej wygasa z dniem stawienia się do tej służby, z zachowaniem uprawnień wskazanych w ustawie, w tym prawa do ostatnio pobieranego wynagrodzenia do końca miesiąca kalendarzowego, w którym pracownik ma obowiązek stawić się do służby. Przed odejściem warto przekazać pracodawcy kopię właściwego dokumentu wojskowego i dopilnować prawidłowego świadectwa pracy.

Nauka i studia wojskowe

Przepisy przewidują szczególne zasady dotyczące kandydatów kształcących się w uczelniach wojskowych i na określonych kursach. W pewnych sytuacjach ukończenie pierwszego roku studiów wojskowych albo odpowiedniego kursu może być traktowane na równi z odbyciem DZSW. Nie oznacza to jednak, że każda nauka cywilna lub każde szkolenie automatycznie zwiększa staż służby.

Osoba planująca przejście z jednostki na studia oficerskie powinna osobno sprawdzić zasady rekrutacji, zwolnienia z dotychczasowej formy służby, rozliczenia kosztów kształcenia i datę rozpoczęcia nowej służby kandydackiej lub zawodowej.

Choroba i niezdolność do służby

Zwolnienie lekarskie nie zmienia automatycznie DZSW w służbę zawodową ani nie usuwa okresu służby już odbytego. Może jednak wpływać na możliwość realizacji programu szkolenia, termin jego ukończenia oraz decyzję o dalszym pełnieniu służby. Długotrwała albo trwała niezdolność może wymagać oceny w przewidzianym trybie wojskowo-lekarskim.

Żołnierz powinien niezwłocznie zgłaszać niezdolność zgodnie z zasadami obowiązującymi w jednostce i przekazywać wymagane dokumenty. Szersze zasady dotyczące nieobecności i zwolnienia lekarskiego opisuje materiał L4 w DZSW.

FAQ

Czy DZSW wlicza się do stażu po powołaniu do służby zawodowej?

Tak, okres faktycznie odbytej DZSW co do zasady wlicza się do okresu służby wojskowej. Nie staje się jednak okresem zawodowej służby wojskowej. W ewidencji powinny pozostać wyraźnie oznaczone obie formy służby i ich daty.

Czy trzeba ukończyć pełne 12 miesięcy DZSW, aby okres był liczony?

Nie. Do stażu przyjmuje się okres rzeczywiście odbytej służby, potwierdzony dokumentami. Ukończenie całej DZSW może mieć znaczenie dla innych uprawnień lub pierwszeństwa, ale nie uzasadnia pominięcia okresu już faktycznie odbytego.

Czy przerwanie DZSW kasuje dotychczasowy staż?

Nie powinno kasować okresu już odbytej służby. Trzeba jednak uzyskać dokument określający dokładną datę zwolnienia i przeniesienia do rezerwy. Skutki dla dalszego szkolenia zależą od etapu, na którym służba została przerwana.

Czy DZSW liczy się do dodatku za długoletnią służbę wojskową?

Przepisy o dodatku odwołują się do lat służby wojskowej, dlatego okres DZSW co do zasady powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu tej wysługi. Należy jednak sprawdzić indywidualne wyliczenie, dokumentację personalną oraz datę osiągnięcia kolejnego progu dodatku.

Czy pierwszeństwo po DZSW gwarantuje etat zawodowy?

Nie. Pierwszeństwo zwiększa znaczenie wniosku kandydata, ale powołanie nadal zależy od potrzeb Sił Zbrojnych, wolnego stanowiska, kwalifikacji, zdolności do służby i wydania rozkazu personalnego.

Jaki dokument najlepiej potwierdza okres DZSW?

Najważniejsze są rozkaz lub dokument zwolnienia oraz zaświadczenie wskazujące dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia DZSW. Pomocne są również dokumenty ukończenia szkolenia oraz wpisy w ewidencji wojskowej.

Czy ten sam okres DZSW można jednocześnie doliczyć do stażu pracy i służby?

Ustawa posługuje się formułą zaliczenia do okresu służby wojskowej albo do okresu zatrudnienia. Znaczenie okresu ocenia się więc w kontekście konkretnego uprawnienia. Nie należy zakładać podwójnego zaliczenia tego samego okresu w ramach jednego świadczenia bez wyraźnej podstawy prawnej.

Czy choroba podczas DZSW zmienia sposób liczenia stażu?

Sama prawidłowo usprawiedliwiona niezdolność do służby nie oznacza automatycznego wykreślenia całego okresu DZSW. Może jednak wpłynąć na ukończenie programu, datę zwolnienia albo dalszą zdolność do służby. Decydują dokumentacja i formalne rozstrzygnięcia właściwych organów.

Podsumowanie

Przy przejściu z DZSW do zawodowej służby wojskowej trzeba rozdzielić dwie kwestie: charakter służby oraz sposób zaliczenia czasu. DZSW nie jest służbą zawodową, ale jej faktycznie odbyty i udokumentowany okres co do zasady wlicza się do okresu służby wojskowej albo zatrudnienia. Najważniejsze jest uzyskanie dokumentów z dokładnymi datami, sprawdzenie ewidencji personalnej i zweryfikowanie pierwszego wyliczenia świadczeń zależnych od stażu.

Jeżeli okres DZSW został pominięty, daty w dokumentach są sprzeczne albo organ odmawia zaliczenia służby do konkretnego uprawnienia, warto złożyć pisemny wniosek o wyjaśnienie i korektę, wskazując przepis oraz dołączając kopie dokumentów. Ocena może być inna, gdy spór dotyczy świadczenia wymagającego wyłącznie zawodowej służby wojskowej albo szczególnych zasad emerytalnych.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 825 ze zmianami, w szczególności art. 121, art. 143–150, art. 185–190 oraz art. 303–304.
• Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2023 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, ze zmianami, w szczególności przepisy o dodatku za długoletnią służbę wojskową.
• Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, ze zmianami.
• Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2024 r. w sprawie kształcenia kandydatów do zawodowej służby wojskowej w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich, centrach szkolenia i ośrodkach szkolenia.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.