Rezygnacja z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej

Czy można zrezygnować z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej?

Tak. Zgodnie z art. 146 ustawy o obronie Ojczyzny dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie: z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych albo na wniosek osoby odbywającej służbę. Oznacza to, że żołnierz DZSW nie musi wykazywać szczególnego, nadzwyczajnego powodu, aby wystąpić z wnioskiem o przerwanie służby.

Zanim żołnierz złoży wniosek, powinien znać podstawowe zasady, prawa i ryzyka związane z dobrowolną zasadniczą służbą wojskową.

Nie oznacza to jednak, że wystarczy przestać przychodzić do jednostki. Do dnia formalnego zwolnienia żołnierz pozostaje w służbie i powinien wykonywać obowiązki służbowe, stawiać się w wyznaczonych terminach oraz stosować się do poleceń i regulaminów. Rezygnację trzeba więc przeprowadzić w sposób uporządkowany: złożyć pismo, ustalić datę zwolnienia, rozliczyć wyposażenie i odebrać dokument potwierdzający zakończenie służby.

Warto odróżnić przerwanie służby od zmiany wyboru rodzaju czynnej służby wojskowej. Jeżeli żołnierz nie chce całkowicie kończyć kontaktu z wojskiem, lecz planuje przejście do terytorialnej służby wojskowej, aktywnej rezerwy albo docelowo do służby zawodowej, w piśmie powinien wyraźnie wskazać oczekiwany kierunek dalszej służby.

Jak złożyć wniosek o przerwanie DZSW?

Najbezpieczniejsza forma to krótkie, pisemne oświadczenie złożone w jednostce wojskowej za potwierdzeniem przyjęcia. Pismo powinno być konkretne i jednoznaczne. W nagłówku można wskazać, że jest to wniosek o przerwanie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny.

Moment złożenia wniosku ma znaczenie; osobne konsekwencje może powodować rezygnacja z DZSW przed przysięgą.

We wniosku warto podać dane żołnierza, jednostkę, datę rozpoczęcia służby, żądaną datę zwolnienia, informację o etapie szkolenia oraz prośbę o pisemne potwierdzenie sposobu rozliczenia i daty zakończenia służby. Uzasadnienie nie musi być obszerne, ale praktycznie pomaga wyjaśnić, czy chodzi o zdrowie, sprawy rodzinne, pracę cywilną, naukę, inną rekrutację albo brak możliwości kontynuowania służby.

Jeżeli żołnierz chce po szkoleniu podstawowym trafić do aktywnej rezerwy albo terytorialnej służby wojskowej, powinien napisać to wprost. Brak takiego wniosku może skutkować przeniesieniem do pasywnej rezerwy, co ma inne konsekwencje dla dalszej współpracy z wojskiem.

Co dzieje się po przerwaniu służby?

Skutek przerwania służby zależy przede wszystkim od tego, na jakim etapie znajduje się żołnierz. Ustawa rozróżnia sytuację osoby, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, oraz osoby, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej albo nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia lub studiów.

Samo przerwanie DZSW nie zawsze kończy wszystkie obowiązki wojskowe; sprawdź, jak wygląda rezygnacja z DZSW a późniejsze powołanie na ćwiczenia wojskowe.

Po przerwaniu służby trzeba również ustalić sytuację zawodową i stażową: sprawdzić ochronę zatrudnienia po DZSW oraz to, zaliczenie DZSW do stażu.

Osobę, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, przenosi się na jej wniosek do aktywnej rezerwy albo terytorialnej służby wojskowej. Jeżeli takiego wniosku nie ma, następuje przeniesienie do pasywnej rezerwy. To istotne, bo aktywna rezerwa i WOT mogą być dalszą ścieżką służby, natomiast pasywna rezerwa oznacza zasadniczo mniej aktywną relację z Siłami Zbrojnymi.

Osobę, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej albo nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia lub studiów, co do zasady zwalnia się z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przenosi do pasywnej rezerwy. Wyjątki mogą wynikać z regulaminu studiów lub szczególnych przepisów dotyczących kształcenia.

Jeżeli żołnierz ukończył wyłącznie szkolenie podstawowe i został przeniesiony do aktywnej albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat od dnia przeniesienia złożyć wniosek o powołanie do DZSW w celu kontynuowania służby przez szkolenie specjalistyczne. Taki wniosek nie działa automatycznie, ponieważ uwzględnia się go z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych.

Uposażenie, wyposażenie i rozliczenie z jednostką

Przerwanie służby wymaga praktycznego rozliczenia z jednostką. Chodzi przede wszystkim o zwrot wydanego wyposażenia, dokumentów, kart, przepustek i innych rzeczy powierzonych żołnierzowi. Warto poprosić o potwierdzenie rozliczenia, szczególnie gdy spór może dotyczyć braków, uszkodzeń albo daty faktycznego opuszczenia jednostki.

Szczegółowe zasady wypłat i rozliczeń przedstawia poradnik o wynagrodzeniu i świadczeniach podczas DZSW.

W sprawach pieniężnych ważny jest art. 477 ustawy o obronie Ojczyzny. Co do zasady prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz został zwolniony ze służby wojskowej, ale ustawa przewiduje wyjątek dla żołnierzy odbywających dobrowolną zasadniczą służbę wojskową zwolnionych na własny wniosek. W takim przypadku prawo do uposażenia wygasa z dniem zwolnienia.

Jeżeli żołnierz otrzymał świadczenia, zaliczki, rzeczy albo należności związane ze służbą, powinien sprawdzić, czy jednostka nie będzie oczekiwać rozliczenia za niewykorzystany okres albo zwrotu określonych składników. Nie każda wypłata podlega zwrotowi, ale przed odejściem warto uzyskać pisemne wyliczenie albo informację z komórki finansowej.

Czego nie robić przy rezygnacji?

Największym błędem jest samowolne opuszczenie jednostki lub niestawienie się bez dokumentów. Nawet jeżeli żołnierz uważa, że służba jest dobrowolna, do czasu formalnego zwolnienia powinien działać zgodnie z obowiązującymi zasadami. Nieobecność bez usprawiedliwienia może zostać oceniona zupełnie inaczej niż prawidłowo złożony wniosek o przerwanie służby.

Drugim błędem jest brak kopii dokumentów. Żołnierz powinien zachować kopię wniosku, potwierdzenie złożenia, odpowiedź jednostki, dokumenty rozliczenia wyposażenia i informację o przeniesieniu do określonego rodzaju rezerwy lub służby. Te dokumenty mogą być potrzebne przy późniejszej rekrutacji, sporze o uposażenie albo wniosku o kontynuowanie DZSW.

Trzecim błędem jest nieprecyzyjne pismo. Zdanie w rodzaju „rezygnuję z wojska” może nie odpowiadać na wszystkie praktyczne pytania: od kiedy, na jakiej podstawie, czy po szkoleniu podstawowym żołnierz chce aktywnej rezerwy, czy WOT, czy pasywnej rezerwy, oraz jak ma wyglądać rozliczenie z jednostką.

Jak przygotować dobre pismo?

Dobre pismo nie musi być długie. Powinno jasno wskazywać podstawę, żądanie i oczekiwany skutek. Jeżeli sprawa jest pilna, warto wprost poprosić o niezwłoczne ustalenie daty zwolnienia i wydanie informacji o obowiązkach rozliczeniowych.

• Wskaż podstawę: art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
• Napisz, że wnosisz o przerwanie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej.
• Podaj proponowaną datę zakończenia służby albo poproś o jej wyznaczenie.
• Wskaż, czy po szkoleniu podstawowym wnosisz o aktywną rezerwę, terytorialną służbę wojskową czy akceptujesz pasywną rezerwę.
• Poproś o pisemne potwierdzenie daty zwolnienia oraz rozliczenia uposażenia i wyposażenia.
• Zachowaj kopię pisma z datą wpływu albo potwierdzeniem nadania.

Jeżeli w tle są problemy zdrowotne, L-4, inna rekrutacja, kolizja z pracą cywilną, nauka albo sytuacja rodzinna, warto dołączyć krótkie dokumenty potwierdzające te okoliczności. Nie zawsze są one warunkiem przerwania DZSW, ale mogą pomóc jednostce ustalić rozsądny termin zwolnienia i uniknąć sporu o nieobecność.

FAQ

Czy z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej można zrezygnować w dowolnym momencie?

Tak. Art. 146 ustawy o obronie Ojczyzny pozwala przerwać DZSW w każdym czasie, także na wniosek osoby odbywającej służbę. Trzeba jednak zrobić to formalnie, czyli przez wniosek i rozliczenie z jednostką.

Czy trzeba podać powód rezygnacji?

Przepis nie uzależnia wniosku od wykazania szczególnego powodu. W praktyce warto jednak krótko wyjaśnić przyczynę, zwłaszcza gdy ma wpływ na termin zwolnienia, stan zdrowia, inną rekrutację, obowiązki rodzinne albo możliwość dalszej służby w rezerwie lub WOT.

Czy po szkoleniu podstawowym można trafić do aktywnej rezerwy?

Tak, osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, może zostać przeniesiona na swój wniosek do aktywnej rezerwy. Może też wnioskować o terytorialną służbę wojskową. Jeżeli nie złoży takiego wniosku, zostanie przeniesiona do pasywnej rezerwy.

Co jeśli żołnierz nie ukończył szkolenia podstawowego?

Jeżeli żołnierz nie ukończył szkolenia podstawowego albo nie złożył przysięgi wojskowej, zasadniczo zwalnia się go z DZSW i przenosi do pasywnej rezerwy. W sprawach związanych ze studiami wojskowymi lub programem kształcenia trzeba dodatkowo sprawdzić szczególne zasady i regulamin studiów.

Czy po rezygnacji można wrócić do DZSW?

Osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe i została przeniesiona do aktywnej albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat złożyć wniosek o powołanie do DZSW w celu odbycia szkolenia specjalistycznego. Uwzględnienie wniosku zależy od potrzeb Sił Zbrojnych.

Kiedy kończy się prawo do uposażenia?

Przy zwolnieniu z DZSW na wniosek żołnierza prawo do uposażenia wygasa z dniem zwolnienia. Dlatego trzeba ustalić konkretną datę zwolnienia i sprawdzić rozliczenie finansowe z jednostką.

Czy wystarczy ustna rozmowa z przełożonym?

Nie warto na tym poprzestawać. Rozmowa może pomóc organizacyjnie, ale dla bezpieczeństwa potrzebne jest pismo, data wpływu, kopia wniosku i dokument potwierdzający zakończenie służby oraz rozliczenie wyposażenia.

Podstawy prawne i źródła

Poniższe akty należy sprawdzać w aktualnym brzmieniu, ponieważ przepisy wojskowe są zmieniane, a o skutkach konkretnej sprawy decydują także rozkazy, decyzje, pouczenia oraz dokumenty z akt osobowych.

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 143–146, art. 150 i art. 477: tekst jednolity aktu.
• Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej: tekst aktu.