Rezygnacja z DZSW po przysiędze – kiedy i jak można odejść?

DZSW jest służbą dobrowolną, ale od dnia stawienia się w jednostce ma charakter czynnej służby wojskowej. Oznacza to, że rezygnacji nie załatwia samo oświadczenie, rozmowa z przełożonym ani opuszczenie jednostki. Potrzebny jest wniosek oraz formalne zakończenie służby w terminie wskazanym przez właściwy organ wojskowy.

Najważniejszą podstawą prawną jest art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis stanowi, że dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie na wniosek osoby ją odbywającej. Złożenie przysięgi nie odbiera tego uprawnienia.

Na czym polega problem w DZSW

Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa trwa do 12 miesięcy. Obejmuje szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni, zakończone przysięgą wojskową, oraz szkolenie specjalistyczne trwające do 11 miesięcy. W praktyce pytanie o rezygnację najczęściej pojawia się już po przysiędze, gdy żołnierz rozpoczął szkolenie specjalistyczne, wykonuje obowiązki na stanowisku albo przekonał się, że nie może pogodzić służby z sytuacją rodzinną, zdrowotną, zawodową lub edukacyjną.

Trzeba rozróżnić trzy sytuacje:

• przerwanie DZSW na własny wniosek – jest dopuszczalne w każdym czasie na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy;
• zmianę rodzaju czynnej służby wojskowej – wymaga osobnego wniosku składanego do szefa wojskowego centrum rekrutacji za pośrednictwem dowódcy jednostki i jest oceniana z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych;
• samowolne opuszczenie jednostki albo niestawienie się do obowiązków – nie jest legalnym sposobem zakończenia DZSW i może prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej, a zależnie od okoliczności także do dalszych konsekwencji prawnych.

Jeżeli problem powstał jeszcze przed rozpoczęciem służby i dotyczy samego aktu powołania, jest to inna procedura niż rezygnacja po przysiędze. Szerzej omawia ją artykuł dotyczący odwołania od powołania.

Co odróżnia rezygnację po przysiędze?

Po przysiędze żołnierz ma już zakończone szkolenie podstawowe albo znajduje się na dalszym etapie DZSW. Dlatego oprócz daty zwolnienia trzeba ustalić przeniesienie do właściwej rezerwy, rozliczenie wyposażenia oraz możliwość późniejszego kontynuowania szkolenia.

Ogólną procedurę wniosku i sposób jego doręczenia opisuje poradnik o rezygnacji z DZSW.

Skutki finansowe i dokumenty

Do którego dnia przysługuje uposażenie

W przypadku przerwania DZSW na własny wniosek prawo do uposażenia wygasa w dniu zwolnienia ze służby. Nie obowiązuje tu reguła wypłaty do końca miesiąca. Rozliczenie powinno zatem obejmować okres rzeczywistego pozostawania w służbie do daty wskazanej w dokumentach zwolnieniowych.

Prawidłowo wypłacone uposażenie i inne należności, które przysługiwały według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, co do zasady nie podlegają zwrotowi, chyba że konkretny przepis stanowi inaczej. Sama rezygnacja po przysiędze nie tworzy ogólnego obowiązku oddania całego otrzymanego wynagrodzenia.

Inaczej może być w przypadku kwot wypłaconych nienależnie, niektórych zaliczek, szkody w powierzonym mieniu albo indywidualnego zobowiązania związanego z odrębnym trybem kształcenia. Zwykłej DZSW nie należy automatycznie utożsamiać ze służbą kandydacką lub wojskowym kształceniem na uczelni. Szczególne konsekwencje związane z nauką szerzej omawia artykuł o studiach oficerskich.

Rozliczenie wyposażenia

Przed zwolnieniem trzeba zwrócić broń, umundurowanie, wyposażenie, dokumenty oraz inne mienie zgodnie z poleceniami jednostki. Warto uzyskać potwierdzenie zdania wyposażenia i nie podpisywać protokołu z brakami, których żołnierz nie rozumie albo z którymi się nie zgadza, bez wpisania zastrzeżeń.

Jakie dokumenty zachować

Po zakończeniu służby należy zachować w szczególności:

• kopię wniosku o przerwanie DZSW z potwierdzeniem złożenia;
• dokument wskazujący datę i podstawę zwolnienia ze służby;
• potwierdzenie przeniesienia do właściwego rodzaju rezerwy albo do terytorialnej służby wojskowej;
• zaświadczenie o okresie odbywania służby, potrzebne między innymi w sprawach pracowniczych;
• rozliczenie uposażenia i innych należności;
• potwierdzenie zwrotu wyposażenia i zamknięcia obiegu dokumentów;
• dokumentację medyczną, jeżeli podczas służby doszło do urazu, zachorowania lub pogorszenia zdrowia.

Relacja do pracy, nauki i zdrowia

Powrót do pracy po wcześniejszym zakończeniu DZSW

Pracownikowi odbywającemu szkolenie w ramach DZSW udziela się urlopu bezpłatnego na czas szkolenia. Ustawa przewiduje też ochronę stosunku pracy, ale zawiera wyjątki dotyczące między innymi części umów próbnych i terminowych, rozwiązania umowy z winy pracownika, likwidacji albo upadłości pracodawcy oraz niektórych zwolnień.

Po ustaleniu dnia zwolnienia z DZSW należy niezwłocznie poinformować pracodawcę i przekazać dokument potwierdzający zakończenie służby. Wcześniejsze przerwanie szkolenia skraca faktyczny okres urlopu bezpłatnego, dlatego termin powrotu do pracy powinien zostać uzgodniony na podstawie dokumentów, a nie wyłącznie ustnej informacji. Powiązane problemy szerzej wyjaśnia artykuł powołanie a praca.

Zakres ochrony po wcześniejszym przerwaniu szkolenia specjalistycznego może zależeć od rodzaju umowy, sposobu zakończenia szkolenia i dat wskazanych w dokumentach. W razie sporu z pracodawcą trzeba zestawić dokument zwolnienia ze służby z art. 303 i 304 ustawy oraz przepisami prawa pracy.

Studia i nauka cywilna

W przypadku studiów cywilnych albo nauki w szkole powrót na zajęcia, usprawiedliwienie nieobecności, urlop od zajęć czy wznowienie studiów zależą przede wszystkim od regulaminu uczelni lub szkoły. Po otrzymaniu dokumentu zwolnienia należy szybko skontaktować się z dziekanatem albo sekretariatem i złożyć wymagany wniosek. Nie należy zakładać, że jednostka wojskowa automatycznie zawiadomi uczelnię.

Odrębne zasady mogą dotyczyć osób kształconych w uczelni wojskowej lub w trybie powiązanym z wnioskiem o zawodową służbę wojskową. W takiej sprawie trzeba analizować regulamin studiów, decyzje personalne, podpisane zobowiązania i podstawę finansowania kształcenia.

Problemy zdrowotne podczas DZSW

Jeżeli przyczyną rezygnacji jest stan zdrowia, żołnierz powinien zgłosić dolegliwości przełożonemu i wojskowej służbie zdrowia, zadbać o badania oraz zachować dokumentację. Sam wniosek z art. 146 ust. 1 pkt 2 pozwala wystąpić o przerwanie DZSW, ale nie zastępuje ustaleń medycznych dotyczących zdolności do służby ani związku choroby lub wypadku ze służbą.

Gdy sprawa wymaga orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, orzeczenie jest doręczane na piśmie z uzasadnieniem. Od orzeczenia przysługuje odwołanie do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia w terminie 14 dni od doręczenia. Jeżeli uraz lub choroba mogą mieć związek ze służbą, nie warto ograniczać się do ustnego zgłoszenia ani rezygnować z dokumentowania zdarzenia.

FAQ

Czy można zrezygnować z DZSW dzień po przysiędze?

Tak. Art. 146 ust. 1 pkt 2 pozwala przerwać DZSW na wniosek osoby odbywającej służbę w każdym czasie. Trzeba jednak złożyć wniosek i czekać na formalne zwolnienie, nadal wykonując obowiązki służbowe.

Czy we wniosku trzeba podawać powód rezygnacji?

Ustawa nie uzależnia złożenia wniosku od wykazania konkretnej ważnej przyczyny. Krótkie uzasadnienie może być jednak pomocne, gdy żołnierz prosi o szczególnie szybki termin zwolnienia albo sprawa wiąże się ze zdrowiem, rodziną, pracą lub nauką.

Czy obowiązuje okres wypowiedzenia?

Ustawa nie przewiduje dla tego wniosku okresu wypowiedzenia liczonego na przykład w dniach lub tygodniach. Nie oznacza to natychmiastowego ustania służby. Wiążąca jest data formalnego zwolnienia.

Czy po złożeniu wniosku mogę opuścić jednostkę?

Nie. Do dnia zwolnienia osoba nadal jest żołnierzem czynnej służby wojskowej i podlega obowiązkom oraz rozkazom. Samowolne opuszczenie jednostki nie jest prawidłowym sposobem rezygnacji.

Czy trzeba oddać otrzymane uposażenie?

Nie ma ogólnej zasady zwrotu prawidłowo wypłaconego uposażenia tylko dlatego, że DZSW została przerwana na własny wniosek. Prawo do kolejnych wypłat wygasa w dniu zwolnienia. Osobno rozlicza się ewentualne kwoty nienależne, zaliczki lub odpowiedzialność za mienie.

Do jakiej rezerwy trafia się po rezygnacji?

Po ukończeniu wyłącznie szkolenia podstawowego można zawnioskować o aktywną rezerwę albo terytorialną służbę wojskową. Jeżeli taki wniosek nie zostanie złożony, następuje przeniesienie do pasywnej rezerwy.

Czy po rezygnacji można wrócić i dokończyć DZSW?

Osoba, która ukończyła szkolenie podstawowe i została przeniesiona do rezerwy, może w ciągu 3 lat złożyć wniosek o kontynuowanie DZSW przez szkolenie specjalistyczne. Przyjęcie zależy od potrzeb Sił Zbrojnych.

Co zrobić, gdy dowódca nie przyjmuje wniosku?

Należy próbować złożyć pismo zgodnie z kancelaryjnym obiegiem dokumentów i uzyskać potwierdzenie wpływu. Jeżeli dokument nie jest przyjmowany albo sprawa pozostaje bez biegu, warto wystąpić drogą służbową o pisemne stanowisko i podanie podstawy prawnej, a następnie skonsultować sprawę.

Podsumowanie

Przysięga wojskowa nie zamyka drogi do odejścia z DZSW. Podstawowym działaniem jest pisemny wniosek o przerwanie służby złożony drogą służbową, najlepiej z proponowaną datą zwolnienia i decyzją co do dalszego statusu w rezerwie. Do chwili formalnego zwolnienia trzeba pozostać w jednostce i wykonywać obowiązki.

Przed odejściem należy zabezpieczyć kopię wniosku, dokument zwolnienia, rozliczenie uposażenia i wyposażenia, potwierdzenie statusu wojskowego oraz dokumentację potrzebną pracodawcy, uczelni lub lekarzowi. Jeżeli sprawa dotyczy urazu, pieniędzy albo sporu o tryb zwolnienia, znaczenie ma nie tylko samo odejście, lecz także prawidłowa podstawa i treść dokumentów.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny – w szczególności art. 2 pkt 6, art. 143–146, art. 149–150, art. 154, art. 303–304, art. 308 oraz art. 476–478.
• Tekst ujednolicony ustawy o obronie Ojczyzny uwzględniający zmiany ogłoszone do dnia 7 lipca 2026 r.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.