Rezygnacja z DZSW przed przysięgą – procedura i konsekwencje

Przysięga wojskowa kończy szkolenie podstawowe, które w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej trwa do 28 dni. Nie jest jednak momentem, po którym dopiero powstaje prawo do rezygnacji. Ustawa o obronie Ojczyzny pozwala przerwać DZSW na wniosek osoby odbywającej służbę w każdym czasie. Różnica między rezygnacją przed przysięgą a rezygnacją po ukończeniu szkolenia podstawowego dotyczy przede wszystkim skutków ewidencyjnych i możliwości późniejszej kontynuacji służby.

Na czym polega problem w DZSW

Osoba, która stawiła się w jednostce i rozpoczęła DZSW, jest już żołnierzem pełniącym czynną służbę wojskową. Nie wystarczy więc poinformować telefonicznie Wojskowego Centrum Rekrutacji, że kandydat zmienił zdanie, ani po prostu nie wrócić do jednostki. Po rozpoczęciu służby sprawę należy załatwić w jednostce, z zachowaniem drogi służbowej.

Najczęstsze przyczyny rezygnacji przed przysięgą to pogorszenie stanu zdrowia, sytuacja rodzinna, konieczność powrotu do pracy lub nauki, nieprzewidziane trudności psychiczne, błędne wyobrażenie o warunkach szkolenia albo zmiana planów zawodowych. Dla samego prawa do złożenia wniosku przyczyna nie jest decydująca. Art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny nie uzależnia przerwania DZSW od wykazania ważnego powodu.

Przerwanie służby a odwołanie od powołania

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Przed stawieniem się do jednostki problem może dotyczyć decyzji lub karty powołania i wtedy analizuje się właściwy tryb działania przed rozpoczęciem służby. Po stawieniu się i rozpoczęciu DZSW właściwym instrumentem jest wniosek o przerwanie służby. Osobno omawiamy odwołanie od powołania, ponieważ nie należy mieszać go z rezygnacją żołnierza, który już pełni służbę.

Co odróżnia rezygnację przed przysięgą?

Przed przysięgą kluczowe są: etap szkolenia podstawowego, brak złożonej przysięgi, sposób formalnego zwolnienia oraz status w rezerwie po odejściu. Sam wniosek nie uprawnia do samowolnego opuszczenia jednostki; trzeba uzyskać dokument określający datę zakończenia służby.

Ogólny wzór wniosku, sposób złożenia i zasady potwierdzania wpływu znajdują się w poradniku o rezygnacji z DZSW.

Skutki finansowe i dokumenty

Uposażenie do dnia zwolnienia

Osoba odbywająca DZSW ma prawo do uposażenia. Przy rezygnacji na własny wniosek prawo to wygasa z dniem zwolnienia ze służby. Oznacza to, że rozliczenie powinno obejmować okres od stawienia się do służby do dnia formalnego zwolnienia, a nie do dnia napisania wniosku ani do planowanej daty przysięgi.

Jeżeli okres służby nie przekroczył 30 dni, uposażenie osoby niebędącej żołnierzem zawodowym jest co do zasady wypłacane z dołu, w terminie 10 dni po zakończeniu pełnienia służby. Przy dłuższym okresie obowiązują ustawowe terminy miesięczne. Dlatego przelew może nastąpić już po opuszczeniu jednostki.

Czy trzeba zwracać wypłacone pieniądze

Samo przerwanie DZSW przed przysięgą nie tworzy ogólnego obowiązku zwrotu prawidłowo naliczonego uposażenia, wyżywienia ani kosztów zwykłego szkolenia podstawowego. Ustawa stanowi, że uposażenie i inne należności pobrane zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu wypłaty nie podlegają zwrotowi, chyba że szczególny przepis stanowi inaczej.

Trzeba jednak sprawdzić, czy przed powołaniem lub w trakcie służby podpisano odrębną umowę dotyczącą sfinansowania uprawnień lub kwalifikacji szczególnie przydatnych w Siłach Zbrojnych. Taka umowa może określać zwrot kosztów w razie zakończenia służby przed upływem okresu powołania. Niezależnie od tego należy zwrócić powierzone mienie i rozliczyć ewentualne szkody, braki lub nienależnie pobrane świadczenia.

Status po rezygnacji przed przysięgą

Osobę, która nie ukończyła szkolenia podstawowego lub nie złożyła przysięgi, zwalnia się z DZSW i przenosi do pasywnej rezerwy. Nie można wówczas twierdzić, że szkolenie podstawowe zostało ukończone. Żołnierz nie korzysta także z przewidzianego w art. 146 ust. 4 szczególnego uprawnienia do kontynuowania w ciągu 3 lat wyłącznie szkolenia specjalistycznego, ponieważ uprawnienie to dotyczy osoby, która ukończyła szkolenie podstawowe.

Rezygnacja nie jest karą i sama w sobie nie oznacza zakazu ponownego ubiegania się o służbę. Ewentualne ponowne powołanie będzie jednak wymagało przejścia właściwej procedury i zależy od spełnienia warunków oraz potrzeb Sił Zbrojnych. Ustawa przewiduje ponadto, że w razie wprowadzenia obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej osoba, która przerwała DZSW, podlega temu obowiązkowi na zasadach ustawowych.

Jakie dokumenty odebrać

Zakres dokumentów może zależeć od praktyki jednostki i sytuacji żołnierza. Przed wyjazdem warto uzyskać co najmniej:

• dokument lub potwierdzenie wskazujące datę zwolnienia z DZSW;
• potwierdzenie rozliczenia z jednostką i zwrotu powierzonego mienia;
• informację o przeniesieniu do pasywnej rezerwy;
• zaświadczenie potrzebne pracodawcy do zakończenia urlopu bezpłatnego;
• dokumentację medyczną, skierowania, wyniki badań oraz dokumenty związane z wypadkiem lub urazem;
• informację o terminie i sposobie wypłaty należnego uposażenia.

Relacja do pracy, nauki i zdrowia

Powrót do pracy po przerwaniu DZSW

Pracownikowi odbywającemu szkolenie w ramach DZSW udziela się urlopu bezpłatnego na czas szkolenia. Od poinformowania pracodawcy o terminie rozpoczęcia szkolenia podstawowego do jego zakończenia pracownik korzysta z ustawowej ochrony stosunku pracy, z wyjątkami określonymi w ustawie, między innymi dla niektórych umów terminowych, okresu próbnego, upadłości, likwidacji oraz rozwiązania bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Jeżeli DZSW zostaje przerwana przed przysięgą, kończy się również okres szkolenia podstawowego, na który udzielono urlopu bezpłatnego. Żołnierz powinien niezwłocznie przekazać pracodawcy dokument wskazujący datę zwolnienia i uzgodnić dzień powrotu do pracy. Nie należy automatycznie stosować terminów przewidzianych dla obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, jeżeli przepis nie odnosi ich do DZSW.

Ochrona przez 12 miesięcy po zakończeniu szkolenia, o której mowa w art. 304 ust. 2 ustawy, wiąże się ze szkoleniem specjalistycznym. Osoba rezygnująca w trakcie szkolenia podstawowego przed przysięgą co do zasady nie dochodzi do tego etapu.

Studia lub szkoła cywilna

Ustawa przewiduje szczególne gwarancje dla studenta lub ucznia ochotniczo powołanego do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, ale nie należy bezrefleksyjnie przenosić tych regulacji na każdą osobę odbywającą DZSW. Student cywilny powinien sprawdzić regulamin studiów, decyzję o urlopie dziekańskim lub inną podstawę usprawiedliwienia nieobecności, a po zwolnieniu przedłożyć uczelni dokument z jednostki.

Inne zasady mogą dotyczyć osób kształconych na uczelni wojskowej i kandydatów do zawodowej służby wojskowej. Temat ten rozwija odrębny artykuł o studiach oficerskich, ponieważ rezygnacja z samego szkolenia podstawowego nie wyczerpuje problemów związanych z regulaminem studiów i kosztami kształcenia.

Rezygnacja ze względu na zdrowie

Żołnierz nie musi wykazywać choroby, aby skorzystać z prawa do przerwania DZSW na własny wniosek. Jeżeli jednak powodem jest pogorszenie zdrowia, uraz, silna reakcja psychiczna lub podejrzenie niezdolności do służby, należy zgłosić problem przełożonemu i personelowi medycznemu. Wniosek o rezygnację nie powinien zastępować badania i dokumentacji medycznej.

Szczególne znaczenie ma wypadek albo choroba mogąca pozostawać w związku ze służbą. Przed opuszczeniem jednostki trzeba zadbać o odnotowanie zdarzenia, udzielenie świadczeń zdrowotnych, zabezpieczenie wyników badań i ustalenie, czy powinno zostać przeprowadzone postępowanie powypadkowe lub orzecznicze. Zbyt szybkie zakończenie sprawy wyłącznie jako zwykłej rezygnacji może później utrudnić wykazanie związku urazu ze służbą.

FAQ

Czy można zrezygnować z DZSW dzień przed przysięgą?

Tak. Ustawa pozwala przerwać DZSW na wniosek żołnierza w każdym czasie. Trzeba jednak złożyć wniosek i pozostać w służbie do formalnego zwolnienia przez jednostkę.

Czy dowódca może odmówić przyjęcia rezygnacji?

Prawo do złożenia wniosku wynika wprost z art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednostka może potrzebować czasu na dokonanie czynności ewidencyjnych i rozliczenie, ale nie powinna uzależniać samego przerwania służby od udowodnienia szczególnie ważnego powodu. W razie problemów należy zachować dowód złożenia pisma i żądać wskazania podstawy prawnej stanowiska jednostki.

Czy we wniosku trzeba podawać powód?

Nie ma ustawowego wymogu szczegółowego uzasadnienia. Można ograniczyć się do jednoznacznego żądania przerwania DZSW. Krótkie wskazanie przyczyny bywa jednak pomocne, zwłaszcza gdy chodzi o pilny powrót do pracy, nauki, opiekę nad bliskim lub problemy zdrowotne.

Czy po złożeniu wniosku można od razu wrócić do domu?

Nie bez zgody i formalnego zwolnienia. Do tego czasu żołnierz pozostaje w służbie. Powinien wykonywać rozkazy, przejść rozliczenie i odebrać dokument potwierdzający datę zakończenia DZSW.

Czy rezygnacja przed przysięgą oznacza zwrot całego uposażenia?

Co do zasady nie. Uposażenie należne za okres faktycznej służby nie podlega zwrotowi tylko dlatego, że żołnierz zrezygnował. Inaczej może być z kosztami specjalnych kwalifikacji finansowanych na podstawie osobnej umowy, nienależnie wypłaconym świadczeniem albo nierozliczonym mieniem.

Do jakiej rezerwy trafia osoba, która nie złożyła przysięgi?

Ustawa przewiduje zwolnienie z DZSW i przeniesienie do pasywnej rezerwy osoby, która nie ukończyła szkolenia podstawowego lub nie złożyła przysięgi.

Czy można później ponownie zgłosić się do wojska?

Rezygnacja nie ustanawia automatycznego zakazu ponownego ubiegania się o powołanie. Osoba, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie ma jednak szczególnego prawa do samej kontynuacji szkolenia specjalistycznego w ciągu 3 lat. Ponowne przyjęcie zależy od aktualnych warunków, zdolności do służby i potrzeb Sił Zbrojnych.

Czy problemy zdrowotne trzeba najpierw potwierdzić komisją lekarską?

Nie trzeba czekać na orzeczenie komisji, aby złożyć wniosek o przerwanie DZSW na własną prośbę. Jeżeli jednak choroba lub uraz mają związek ze służbą, należy równolegle zadbać o badanie, dokumentację medyczną i właściwe odnotowanie zdarzenia.

Podsumowanie

Rezygnacja z DZSW przed przysięgą jest prawnie dopuszczalna i nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia. Najbezpieczniej złożyć pisemny wniosek do dowódcy jednostki drogą służbową, zachować potwierdzenie i pozostać w jednostce do formalnego zwolnienia. Przed wyjazdem trzeba rozliczyć mienie, odebrać dokumenty, sprawdzić datę zakończenia służby i poinformować pracodawcę lub uczelnię.

W zwykłej sytuacji żołnierz zachowuje uposażenie należne do dnia zwolnienia i trafia do pasywnej rezerwy. Dokładniejszej analizy wymagają natomiast umowy o finansowanie kwalifikacji, uraz lub choroba związane ze służbą, spór o przyjęcie wniosku oraz problemy z powrotem do pracy.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 825 ze zmianami, w szczególności art. 2 pkt 6, art. 80 ust. 3, art. 143–151, art. 303–304 oraz art. 476–478.
• Aktualny tekst ustawy opracowany przez Kancelarię Sejmu według stanu uwzględniającego zmiany ogłoszone do 7 lipca 2026 r.