Żołnierz na L4 a komisja wojskowa i zasiłek chorobowy

Skierowanie żołnierza zawodowego na WKL po długim L4

Podstawową zasadę określa art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny. Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska właściwa ze względu na miejsce stacjonowania jednostki wojskowej albo pododdziału, w którym żołnierz pełni służbę. W sprawach dotyczących zdolności do służby w określonych rodzajach Sił Zbrojnych, rodzajach wojsk albo na określonych stanowiskach znaczenie ma także właściwość rzeczowa komisji.

Żołnierza zawodowego kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej z urzędu między innymi wtedy, gdy nie wykonuje zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez co najmniej 3 miesiące. Po przekroczeniu tego okresu skierowanie na komisję nie jest nadzwyczajną sankcją, ale standardowym elementem oceny, czy żołnierz może dalej pełnić zawodową służbę wojskową.

W praktyce komisja ma ustalić, czy choroba albo uraz rzeczywiście wpływa na zdolność do służby, czy są rokowania poprawy, czy potrzebne są dalsze badania i czy żołnierz może pełnić służbę bez ograniczeń, z ograniczeniami albo czy jest czasowo lub trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

Czy zwolnienie lekarskie zwalnia z obowiązku stawienia się na komisję?

Nie. Sam fakt przebywania na L4 nie zwalnia automatycznie z obowiązku stawienia się na wojskową komisję lekarską. Jeżeli żołnierz otrzymał prawidłowe wezwanie albo skierowanie, powinien potraktować je jako czynność służbową i medyczną, której nie wolno ignorować.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której stan zdrowia faktycznie uniemożliwia stawiennictwo, na przykład żołnierz jest hospitalizowany, ma zwolnienie leżące, jest bezpośrednio po zabiegu albo lekarz zakazał podróży. Wtedy nie należy po prostu nie przyjść. Trzeba możliwie szybko skontaktować się z komisją i jednostką, przesłać dokumenty medyczne oraz złożyć wniosek o zmianę terminu albo o wskazanie innego sposobu przeprowadzenia czynności.

Nieusprawiedliwione niestawiennictwo może mieć poważne skutki służbowe. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w razie odmowy przyjęcia skierowania do WKL, nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do komisji w terminie i miejscu albo niepoddania się zleconym badaniom dowódca jednostki występuje do organu zwalniającego z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Wypowiedzenie służby a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej

Złożenie wypowiedzenia nie powoduje automatycznie, że WKL orzeknie niezdolność do służby. Komisja nie bada tego, czy żołnierz chce dalej służyć, lecz czy jego stan zdrowia pozwala na pełnienie zawodowej służby wojskowej. Okres wypowiedzenia i postępowanie przed WKL mogą więc toczyć się równolegle.

Wypowiedzenie ma znaczenie organizacyjne i finansowe, ale nie zastępuje oceny lekarskiej. Jeżeli żołnierz jest zdolny do służby, komisja może to stwierdzić mimo złożonego wypowiedzenia. Jeżeli stan zdrowia uzasadnia ograniczenia albo czasową niezdolność, komisja powinna oprzeć się na badaniu i dokumentacji medycznej, a nie na samej deklaracji odejścia z wojska.

Przed złożeniem wypowiedzenia w trakcie długiego L4 warto sprawdzić, czy nie pogorszy to sytuacji świadczeniowej. Osobne znaczenie ma także to, czy żołnierz odchodzi na własny wniosek, czy zostaje zwolniony z przyczyn zdrowotnych. Wątek odejścia z wojska podczas L4 opisuje również materiał o zwolnieniu do cywila żołnierza na L4.

Kategorie zdolności do zawodowej służby wojskowej

W sprawach żołnierzy zawodowych zasadniczo pojawiają się trzy kategorie oceny zdolności:

• kategoria Z — zdolny do zawodowej służby wojskowej;
• kategoria Z/O — zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, czyli z ograniczoną zdolnością do dalszego pełnienia służby w określonych rodzajach Sił Zbrojnych, rodzajach wojsk albo na określonych stanowiskach;
• kategoria N — trwale albo czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.

WKL może zlecić badania specjalistyczne, konsultacje, badania psychologiczne albo dostarczenie dodatkowej dokumentacji. Dlatego żołnierz powinien mieć przy sobie aktualne wyniki badań, karty informacyjne leczenia szpitalnego, zaświadczenia od lekarzy prowadzących, historię rehabilitacji oraz informacje o faktycznych ograniczeniach w wykonywaniu zadań służbowych.

Jeżeli orzeczenie WKL jest niekorzystne albo nie odpowiada dokumentacji medycznej, trzeba pilnować trybu i terminu zaskarżenia. Praktyczne wskazówki w tym zakresie zawiera artykuł o tym, jak przygotować odwołanie od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej.

Długotrwała choroba i ryzyko zwolnienia ze służby

W sprawach dotyczących L4 często pojawia się limit 182 dni, znany z ogólnych zasad zasiłku chorobowego. W przypadku żołnierza zawodowego trzeba jednak odróżnić kilka kwestii: skierowanie na WKL po 3 miesiącach nieprzerwanej choroby, uposażenie podczas zwolnienia lekarskiego, możliwość zwolnienia ze służby po długiej absencji oraz ewentualny zasiłek po zwolnieniu z czynnej służby.

Rozporządzenie dotyczące zwalniania żołnierzy zawodowych przewiduje, że po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania pełnienia służby z powodu choroby albo pobytu w szpitalu, jeżeli nie występują przesłanki do dalszej rehabilitacji w rozumieniu ustawy zasiłkowej, dowódca sporządza wniosek o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i składa go do organu zwalniającego.

Nie oznacza to, że każdy żołnierz zostanie automatycznie zwolniony równo po 12 miesiącach choroby. Znaczenie mają rokowania, dokumentacja medyczna, orzeczenie WKL, przebieg leczenia oraz to, czy istnieją podstawy do dalszej rehabilitacji. Jeżeli stan zdrowia rokuje poprawę, sprawa może wymagać indywidualnej oceny.

Uposażenie na L4 i zasiłek chorobowy po zwolnieniu ze służby

W czasie zwykłego zwolnienia lekarskiego żołnierz zawodowy co do zasady otrzymuje 80% uposażenia. Ustawa przewiduje jednak sytuacje, w których zachowuje 100% uposażenia, między innymi przy zwolnieniu związanym z wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem służby, chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, określonymi badaniami lub zabiegami dawców, oddaniem krwi, obserwacją w podmiocie leczniczym na skutek skierowania przez WKL albo innymi ustawowo wskazanymi okolicznościami.

Po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej sytuacja zmienia się zasadniczo. ZUS wskazuje, że zasiłek chorobowy dla żołnierza zwolnionego z czynnej służby jest wypłacany na wniosek, bez okresu wyczekiwania, a podstawę jego obliczenia stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. W pozostałym zakresie stosuje się zasady z ustawy zasiłkowej.

Trzeba też pamiętać o limicie po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Co do zasady zasiłek chorobowy za okres niezdolności przypadającej po ustaniu ubezpieczenia przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Ograniczenie to nie dotyczy jednak niektórych przypadków wskazanych w ustawie, w szczególności niezdolności spowodowanej gruźlicą, przypadającej w trakcie ciąży albo powstałej wskutek badań i zabiegów związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów. Szerzej temat omawia artykuł o zasiłku chorobowym po zakończeniu służby wojskowej.

Ważne jest również to, że żołnierzowi zwolnionemu ze służby nie przysługuje z tego tytułu świadczenie rehabilitacyjne ani zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. Dlatego decyzja o odejściu w trakcie długiego L4 powinna być poprzedzona analizą skutków finansowych.

Przeniesienie do innej jednostki podczas choroby

Artykuł źródłowy poruszał także sytuację żołnierza, który choruje, a jednocześnie ma zostać przeniesiony do jednostki oddalonej od miejsca zamieszkania. Co do zasady przeniesienie może wynikać z potrzeb Sił Zbrojnych i nie zawsze trudna sytuacja rodzinna będzie formalną przeszkodą do wydania decyzji kadrowej.

Nie oznacza to jednak, że żołnierz powinien pozostawić sprawę bez reakcji. Jeżeli przeniesienie koliduje z leczeniem, rehabilitacją, ciążą w rodzinie, opieką nad dzieckiem albo innymi ważnymi okolicznościami, warto złożyć pisemny wniosek o zmianę, odroczenie albo ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku należy dołączyć dokumenty medyczne i rodzinne. Nawet odmowa może mieć znaczenie dowodowe, bo pokazuje, że żołnierz informował przełożonych o realnych przeszkodach.

Jak przygotować się do komisji i zabezpieczyć swoje prawa?

Przy długim L4 najważniejsze jest uporządkowanie dokumentów. Komisja powinna widzieć nie tylko pojedyncze zwolnienie lekarskie, ale pełny obraz leczenia: rozpoznanie, zabiegi, rehabilitację, ograniczenia funkcjonalne, rokowania i zalecenia lekarzy. Jeżeli problem dotyczy urazu związanego ze służbą, trzeba zebrać dokumenty wypadkowe i dowody związku choroby albo urazu ze służbą.

Warto także prowadzić korespondencję z jednostką i komisją w formie możliwej do udowodnienia. Jeżeli żołnierz prosi o zmianę terminu, przesyła dokumenty lub wyjaśnia niemożność stawiennictwa, powinien zachować potwierdzenie nadania, potwierdzenie odbioru albo kopię wiadomości. Przy sporze o niestawiennictwo takie dowody mogą być rozstrzygające.

Jeżeli stan zdrowia może prowadzić do trwałej niezdolności do służby, trzeba równolegle sprawdzić możliwe skutki finansowe: odprawę, rentę inwalidzką, zasiłek po zwolnieniu oraz ewentualne świadczenia związane z wypadkiem lub chorobą pozostającą w związku ze służbą. Pomocne może być także porównanie konsekwencji odejścia na własny wniosek i zwolnienia z przyczyn zdrowotnych.

FAQ

Czy żołnierz na L4 musi stawić się na WKL?

Tak, jeżeli został prawidłowo wezwany albo skierowany. Zwolnienie lekarskie nie jest automatycznym usprawiedliwieniem niestawiennictwa. Jeżeli stan zdrowia uniemożliwia przyjazd, trzeba to zgłosić przed terminem, przedstawić dokumenty i wnioskować o zmianę terminu.

Czy po 3 miesiącach L4 komisja jest obowiązkowa?

Po co najmniej 3 miesiącach nieprzerwanej choroby żołnierz zawodowy jest kierowany do WKL z urzędu. Celem jest ocena zdolności do dalszej służby, a nie ukaranie żołnierza za chorobę.

Czy wypowiedzenie powoduje automatyczną niezdolność do służby?

Nie. Wypowiedzenie nie przesądza o kategorii zdrowotnej. Komisja ocenia stan zdrowia, dokumentację, wyniki badań i rokowania. Żołnierz może zostać uznany za zdolnego, zdolnego z ograniczeniami albo niezdolnego niezależnie od tego, czy biegnie okres wypowiedzenia.

Co grozi za niestawienie się na komisję?

Nieusprawiedliwione niestawiennictwo, odmowa przyjęcia skierowania albo odmowa poddania się badaniom może skutkować wnioskiem dowódcy o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Dlatego nie wolno ignorować wezwania, nawet gdy żołnierz nadal przebywa na L4.

Czy żołnierz może chorować dłużej niż 182 dni?

W służbie wojskowej nie należy mechanicznie przenosić zasad pracowniczych. Po 3 miesiącach choroby pojawia się podstawa skierowania do WKL, a po 12 miesiącach zaprzestania pełnienia służby z powodu choroby może zostać uruchomiona procedura zwolnienia, jeżeli nie ma podstaw do dalszej rehabilitacji.

Czy po zwolnieniu z wojska przysługuje zasiłek chorobowy?

Może przysługiwać, ale na zasadach ustalanych przez ZUS. Zasiłek jest wypłacany na wniosek, bez okresu wyczekiwania, a podstawę jego obliczenia stanowi minimalne wynagrodzenie za pracę. Co do zasady po ustaniu ubezpieczenia działa limit 91 dni, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.

Czy po zwolnieniu ze służby można dostać świadczenie rehabilitacyjne?

ZUS wskazuje, że żołnierzowi zwolnionemu z czynnej służby wojskowej nie przysługuje ani świadczenie rehabilitacyjne, ani zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. Ma to duże znaczenie przy planowaniu odejścia ze służby w czasie długiej choroby.

Podsumowanie

Żołnierz zawodowy przebywający na długim L4 powinien liczyć się ze skierowaniem na WKL, zwłaszcza po 3 miesiącach nieprzerwanej choroby. Zwolnienie lekarskie ani wypowiedzenie nie zwalniają automatycznie z obowiązku udziału w komisji, a nieusprawiedliwione niestawiennictwo może prowadzić do wniosku o zwolnienie ze służby. Komisja ocenia stan zdrowia, a nie sam zamiar odejścia z wojska. Przed złożeniem wypowiedzenia warto sprawdzić skutki finansowe, bo po zwolnieniu ze służby zasiłek chorobowy jest liczony według zasad ZUS, z podstawą w wysokości minimalnego wynagrodzenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 825 z późn. zm. - ELI / Dziennik Ustaw

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o obronie Ojczyzny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1014 - ELI / Dziennik Ustaw

3. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, Dz.U. 2023 poz. 433 - ELI / tekst aktu

4. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, Dz.U. 2022 poz. 1243 - Sejm / tekst aktu

5. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 501 - Sejm / tekst aktu

6. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacja o zasiłku chorobowym dla żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej - ZUS

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.