• Data: 2025-11-28 • Autor: Kinga Kościelniak
Europa i świat w ostatnich latach doświadczyły znaczącej zmiany w charakterze zagrożeń. Klasyczne konflikty militarne chociaż nadal możliwe coraz częściej łączą się z nowymi formami agresji: atakami hybrydowymi, sabotażem infrastruktury krytycznej, włamaniami i atakami cybernetycznymi, ingerencjami informacyjnymi, destabilizacją społeczną. W dodatku zmiany klimatu powodują ekstremalne zjawiska pogodowe, które same w sobie mogą być powodem kryzysów: powodzi, susz, przerw w dostawach energii, co z kolei może być wykorzystane w działaniach destabilizacyjnych.
Instytucje obronne zauważyły, że wojsko to już nie tylko siły zbrojne przemieszczające się na poligony to element systemu bezpieczeństwa państwa, w którym ważna jest cała struktura: ludzie, instytucje, infrastruktura, obywatele, reagowanie kryzysowe, odporność na ataki hybrydowe i cybernetyczne. Z tych powodów odpowiedzią na nowe zagrożenia jest kompleksowa przebudowa systemu obronnego w sensie strukturalnym, organizacyjnym, operacyjnym i społecznym. W Polsce te zmiany mają kilka wymiarów od modernizacji armii, przez szkolenia obywatelskie, po ochronę infrastruktury i przygotowania do reagowania w sytuacjach kryzysowych. Poniżej jak to ma wyglądać.
.jpg)
Jednym z filarów aktualnej strategii jest zgodnie z informacjami z 2025 roku powiększenie armii i modernizacja wyposażenia.
• W planach jest przyjęcie do form służby zawodowej, zasadniczej (dobrowolnej) i rezerw łącznie do 329 700 osób.
• Z myślą o nowym sprzęcie i platformach, w 2025 r. zaplanowano ćwiczenia dywizji m.in. 18. Dywizja Zmechanizowana by przetestować integrację nowego wyposażenia, sprawdzić operacyjność i gotowość bojową.
• Ponadto modernizacja nie ogranicza się do samej liczebności. Wojsko planuje zakupy nowego sprzętu, a także dopracowanie procesów rekrutacji i szkolenia.
Te działania mają zapewnić, że armia będzie wystarczająco liczna, dobrze wyposażona i przeszkolona by reagować zarówno na tradycyjne zagrożenia militarne, jak i te ze strony nowoczesnych, asymetrycznych działań.
Coraz częściej mówi się, że obrona narodowa to nie tylko zadanie armii, ale całego państwa i społeczeństwa. W Polsce ten kierunek został przyjęty jako część strategii obronnej.
• Ważnym elementem jest odbudowa zdolności obrony cywilnej chodzi o przygotowanie służb ratunkowych, zdrowia, straży pożarnej, służb granicznych i innych instytucji do pracy w sytuacjach kryzysowych, także wojennych.
• Jednocześnie państwo stawia na edukację i mobilizację obywateli: osoby cywilne mają zyskać umiejętność reagowania na zagrożenia nietypowe: ataki hybrydowe, sabotaż, incydenty kryzysowe.
• Kluczowe jest też przygotowanie infrastruktury tej krytycznej, jak transport, energia, komunikacja aby była odporna na ataki i zakłócenia.
To pokazuje, że obrona kraju to więcej niż armia to skoordynowany system, który obejmuje wiele elementów państwa i społeczeństwa.
Nowy program szkoleń cywilnych i ochotniczych -> wGotowości
Jednym z najnowszych elementów strategii jest uruchomienie programu „wGotowości”. To propozycja powszechnych szkoleń obronnych i obywatelskich, kierowanych do wszystkich chętnych dorosłych również tych bez wcześniejszego przeszkolenia wojskowego.
• Składa się z dwóch ścieżek: „Odporność” i „Rezerwy”.
• Ścieżka „Odporność” to szkolenia z zakresu:
• bezpieczeństwa domowego i reagowania w sytuacji zagrożenia, ewakuacji, zachowania w kryzysie,
• pierwszej pomocy w tym ratownictwa przedmedycznego, obsługi AED, medycyny pola walki,
• przetrwania przygotowania plecaka ewakuacyjnego, planowania miejsca ukrycia, terenoznawstwa, survivalu,
• cyberbezpieczeństwa jak chronić dane, rozpoznawać phishing, fake newsy, ataki socjotechniczne; jak bezpiecznie korzystać z AI i mediów.
• Program ma charakter dobrowolny, otwarty dla wszystkich zainteresowanych, bez wymagań wstępnych co ma pomóc budować świadomość obywatelską i wzmacniać odporność społeczeństwa.
• Pilotaż ruszył niedawno już zgłosiło się wiele tysięcy osób. To pokazuje, że pomysł spotyka się z realnym zainteresowaniem.
Ten kierunek edukacja i przygotowanie obywateli jest kluczowy w obliczu zagrożeń hybrydowych, sabotażu, kryzysów. Nie każda sytuacja wymaga interwencji armii czasem liczy się szybka reakcja, umiejętność samopomocy, adaptacja.
Nowoczesne zagrożenia nie ograniczają się do działań militarnych mogą wynikać z klęsk żywiołowych, kryzysów środowiskowych, pandemii, awarii infrastruktury. Z tego względu Ministerstwo Obrony Narodowej przyjęło i realizuje dokumenty dostosowujące siły zbrojne do tych wyzwań.
• Jednym z ważnych dokumentów jest Narodowa strategia przygotowania Sił Zbrojnych na zmianę klimatu. Strategia ta zakłada, że armia musi być gotowa reagować na skutki zmian klimatu: powodzie, susze, gwałtowne zjawiska pogodowe, katastrofy naturalne i działać razem z innymi służbami.
• Dzięki temu wojsko nie będzie służyć tylko celom militarnym ale stanie się częścią systemu reagowania kryzysowego, ratownictwa, pomocy obywatelom, ochrony infrastruktury. To podejście bardziej holistyczne co lepiej odpowiada realnym, współczesnym zagrożeniom.
• To również sygnał, że bezpieczeństwo narodowe i bezpieczeństwo wewnętrzne coraz mocniej się przenikają a rola wojska jest szersza.
Wyzwania: mobilizacja, logistyka, adaptacja struktur do nowej rzeczywistości
Nie wszystko da się zorganizować z dnia na dzień. Pomysłów i planów jest sporo ale to wymaga skutecznej organizacji, dobrej koordynacji, zasobów, stabilnego finansowania i przygotowania. Oto kilka wyzwań, które trzeba mieć na uwadze:
• W przypadku mobilizacji lub poważnego kryzysu konieczne będzie szybkie dotarcie z wezwaniami do rezerwistów i ochotników. Nowe regulacje przewidują, że wezwania mogą doręczać nie tylko ośrodki wojskowe, ale też poczta, policja lub lokalne władze.
• Rozbudowa armii i zwiększanie liczby żołnierzy to jedno, ale równie ważne: utrzymanie wysokiego poziomu wyszkolenia, morale, sprawności psychicznej i fizycznej.
• Programy obywatelskie jak „wGotowości” to dobry start ale aby były skuteczne, muszą być trwałe, dostępne, dobrze prowadzone, z realnym wsparciem logistycznym, instruktorami, infrastrukturą, a także zainteresowaniem obywateli.
• Reakcja na zmiany klimatu, kryzysy, konflikty wymaga nie tylko wojska, ale współpracy wielu służb, instytucji, samorządów, społeczeństwa. To wielowymiarowe przedsięwzięcie co oznacza wyzwania organizacyjne, komunikacyjne i finansowe.
Dlaczego ta zmiana jest istotna i co to znaczy dla obywateli
Zmiana podejścia do bezpieczeństwa i obronności od tradycyjnego po nowoczesny, zintegrowany model ma kilka ważnych konsekwencji dla całego społeczeństwa:
• Większa gotowość państwa Polska zyskuje siły zbrojne i struktury obronne, które lepiej odpowiadają na współczesne zagrożenia: militarne, hybrydowe, klimatyczne, kryzysowe.
• Wspólna odpowiedzialność obrona to nie tylko żołnierze; to także obywatele, samorządy, służby ratunkowe, instytucje publiczne. To zmiana modelu „wojsko vs reszta” na „państwospołeczeństwo wspólnie”.
• Wzmocnienie odporności społecznej dzięki edukacji (np. „wGotowości”), ludzie są lepiej przygotowani do reagowania w sytuacjach kryzysowych: potrafią udzielić pierwszej pomocy, zorganizować ewakuację, zabezpieczyć dom, chronić się przed dezinformacją lub atakami cyber.
• Zwiększona elastyczność i adaptacyjność wojsko i struktury państwowe mogą reagować na bardzo różne scenariusze: od konfliktu zbrojnego, przez sabotaż, ataki hybrydowe, katastrofy klimatyczne, aż po kryzysy wewnętrzne i humanitarne.
Dla obywatela to również sygnał, że sens ma świadomość, zaangażowanie i współodpowiedzialność. To nie tylko sprawa rządu i wojska to również nasza wspólna sprawa.
Nowa rzeczywistość wymaga nowego podejścia. To nie wystarczy mieć duże siły zbrojne trzeba, by były dobrze zorganizowane, nowoczesne, elastyczne i zintegrowane z systemem ochrony kraju jako całości. Czynnikiem decydującym nie jest tylko sprzęt, ale ludzie, ich gotowość, wiedza, odporność, współpraca instytucji i zaangażowanie społeczne. Wydaje się, że Polska zmierza w tym kierunku: w 2025 roku widzimy ambitne plany powiększanie armii, modernizacja, ćwiczenia, programy obywatelskie, strategię klimatyczną. Ale to dopiero początek. Sukces wymaga konsekwencji, stabilności i długofalowego planu. Dla Ciebie jako obywatela i osoby zainteresowanej tematyką ważne jest, by śledzić rozwój sytuacji, być świadomym zagrożeń i możliwości, i jeśli chcesz być częścią wysiłku na rzecz bezpieczeństwa.
Jeśli tematy obronności i nowych zagrożeń budzą Państwa wątpliwości, oferujemy kompleksowe porady prawne związane z obowiązkami obywatelskimi, służbą wojskową, rezerwą, programami szkoleniowymi oraz zasadami działania państwa w sytuacjach kryzysowych.
Jeżeli chcą Państwo skonsultować swoją sytuację lub uzyskać poradę, zapraszamy do kontaktu. Chętnie pomożemy odnaleźć się w zmieniającym się systemie obronnym i regulacjach dotyczących bezpieczeństwa państwa.
Źródła:
• Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) strona gov.pl /obrona-narodowa
• Biuro Bezpieczeństwa Narodowego (BBN) — strona bbn.gov.pl
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika